257. Willen jullie meer of minder joden?

Actualiteit - Politiek/Macht - Racisme/Discriminatie

 

Inkoppertje

Wat verloopt de rechtspraak in Nederland toch altijd weer lekker traag. Je zweept als politicus tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart 2014 je aanhangers eens lekker op met de (voor hen) retorische vraag “Willen jullie meer of minder Marokkanen?” en pas tweeëneenhalf jaar later moet je je voor dit ludieke inkoppertje verantwoorden bij de rechter.
Op zich geen verkeerde timing voor Geert Wilders want ten eerste wordt hij waarschijnlijk toch opnieuw vrijgesproken en ten tweede krijgt hij er voor de zoveelste keer weer gratis een hoop publiciteit bij. Wat met de landelijke verkiezingen in het vooruitzicht natuurlijk altijd meegenomen is.

Er valt dan ook een hoop voor te zeggen om als columnist verder geen aandacht te schenken aan deze rechtszaak, maar toch wil ik even iets kwijt over een gedachte die in me opkomt.

Wat ik me namelijk afvraag is of een rechter bij de beslissing om een verdachte wel of niet te straffen - zoals in dit geval bij de aanklacht van het zich opzettelijk beledigend uitlaten over een bepaalde groep mensen op basis van hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (artikel 137c, lid 1 van Wetboek van Strafrecht) - enkel uitgaat van objectieve feiten of dat hij ook de gevoeligheid van het betreffende onderwerp in de samenleving mee laat spelen.

 

Pestgedrag

Je kunt er lang of kort over praten, maar objectief gezien is de oproep van Wilders natuurlijk gewoon beledigend voor een groep mensen, in dit geval de Marokkanen. Wilders en zijn aanhangers geven met deze actie tenslotte aan dat ze minder Marokkanen (om hen heen/in deze samenleving) willen hebben. Vrij vertaald komt dit erop neer dat Marokkanen wat Wilders en zijn aanhang betreft hier duidelijk niet welkom zijn, omdat ze om wat voor reden dan ook blijkbaar iets tegen Marokkanen hebben.

Je zou het kunnen vergelijken met een grote groep kinderen die op het schoolplein met spelletjes doen keer op keer een klein groepje kinderen buitensluit omdat ze hen om wat voor reden dan ook niet mogen. Dit heet pestgedrag en in het geval van het buitensluiten van Marokkanen enkel vanwege het feit dat het Marokkanen zijn, heet dat discriminatie of misschien zelfs racisme.
Al ligt dat laatste aan de uiterst ingewikkelde vraag hoe je dan het menselijk ras of de menselijke rassen zou moeten definiëren. Persoonlijk vind ik dit overigens een non-issue aangezien je enkel kunt vaststellen dat het menselijk ras als geheel bestaat, maar niet dat je daarbinnen ook weer verschillende rassen hebt. Simpelweg omdat je regelmatig grotere genetische verschillen binnen de zogenaamde menselijke rassen ziet dan ertussen (zie ook column 65).

 

Vergeten van het woord "criminele"

Kinderachtig maar waar, komt de hele rechtszaak rondom Wilders overigens vooral voort uit het door Wilders subtiel en ongetwijfeld opzettelijk weglaten van slechts één woord in zijn vraag: “criminele”. De bewuste oproep doen met of zonder dit woord betekent een verschil tussen dag (beschaafd) en nacht (beledigend).   

Als Wilders aan zijn aanhang had gevraagd “Willen jullie meer of minder criminele Marokkanen?” was er tenslotte weinig aan de hand geweest. Elk beschaafd mens wil tenslotte geen criminele Marokkanen, net als dat hij geen criminele Nederlanders, criminele Turken, criminele Engelsen of criminele Surinamers wil.
Ook als Wilders zich achteraf in het openbaar had verontschuldigd voor het “vergeten” van het woord “criminele” in zijn vraag, was het verder allemaal met een sisser afgelopen. Maar dat zou niet bij Geert Wilders en zijn provocatietactiek hebben gepast.

 

Discrimineren bij discriminatiezaken

Stel je als rechter nou eens voor dat Geert Wilders zijn aanhangers een andere vraag had voorgelegd. In plaats van over Marokkanen te beginnen had hij gevraagd: "Willen jullie meer of minder joden?” Zou dat - bijvoorbeeld vanuit een bepaald historisch besef - wellicht gevoeliger hebben gelegen? Zou dat iets aan de visie van de rechter en dus aan de kansen voor Wilders in deze rechtszaak hebben veranderd?
Objectief gezien is dit voorbeeld even beledigend voor de joden als voor de Marokkanen bij de oproep van Wilders, maar toch vraag ik me af of Geert Wilders er in dat geval even gemakkelijk vanaf zou zijn gekomen als dat hij waarschijnlijk nu met “zijn” Marokkanen gaat doen (ik verwacht vrijspraak).
Voor een rechter zou iedereen gelijk(waardig) moeten zijn en dus zou het niet moeten uitmaken of een discriminerende opmerking of oproep gericht is tegen Marokkanen, joden, Surinamers of welke groep dan ook. 

Ik hoop alleen maar dat wat voor mij geldt, ook voor alle rechters geldt namelijk dat discriminatie discriminatie is en je daarbinnen geen onderscheid behoort te maken. Anders gezegd: discrimineren bij het behandelen van discriminatiezaken lijkt me een kwalijke zaak. Iemand een kut-Marokkaan noemen, zou even kwalijk moeten zijn als iemand een kut-jood, een kut-Surinamer, een kut-christen of een kut-moslim noemen. Maar of dat in de praktijk ook zo eerlijk gebeurt en of de meeste rechters goed in staat zijn om eventuele gevoeligheden hierover opzij te zetten in het belang van een volledig objectief oordeel? Noem mij cynisch, maar ik vraag het me af…

 

Zelfkritisch als ik ben, besef ik heel goed de zwakte van deze column: ik speculeer. Op dit moment kan ik mijn vermoedens (nog?) niet onderbouwen met praktijkvoorbeelden. Maar soms wil ik gewoon even wat van mijn hersenspinsels kwijt.

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

256. Mijn moeder is levensmoe en wil dood

Privé - Familie/Gezin - Euthanasie - Determinisme/Vrije wil

 

Gillend gek

Mijn moeder van 86 is levensmoe, depressief en wil dood. Of toch weer niet. Dat verschilt per dag. Net als dat ze het ene moment roept dat ze naar een verzorgingstehuis wil, terwijl ze de andere dag voor de zoveelste keer herhaalt dat ze in haar huidige woning wil sterven. Dan is ze weer eenzaam en mist ze gezelligheid om haar heen en dan geeft ze opeens weer aan dat ze genoeg sociale contacten heeft en dat ze altijd wat te doen heeft.
Mijn zus wordt er gillend gek van en kan soms zeer geprikkeld en geïrriteerd op onze moeder reageren als ze dit wispelturige gedrag vertoont. Ik stoor me er ook aan, maar ben iets geduldiger omdat ik het meer probeer te zien in het licht van wat je in meer of minder mate kunt verwachten van een hoogbejaarde vrouw. Bovendien is het in de eerste plaats natuurlijk gewoon heel verdrietig en zielig voor onze moeder (maar wat mijn zus ook wel vindt hoor). 

In feite gedraagt mijn moeder zich nu ongeveer hetzelfde als vroeger, maar dan tien keer uitvergroot. Waar ze vroeger al onzeker, angstig, nerveus, druk (met praten, maar vooral in haar hoofd) en impulsief was, is ze dat nu in extreme mate. Alleen haar enorme vergeetachtigheid kun je gewoon toeschrijven aan de ouderdom. Waarbij het dan weer lastig is om in te schatten of met name haar beroerde korte termijngeheugen nou enkel en alleen voortkomt uit ouderdom of dat er meer aan de hand is en we ook te maken hebben met een beginnende vorm van dementie. Bij mijn vader begon het tenslotte ook zo en die bleek uiteindelijk inderdaad dementerende te zijn. 

 

Niet geschikt voor euthanasie

Mijn moeder heeft het afgelopen jaar meerdere keren gezegd dat het wel mooi is geweest en dat ze euthanasie wil. Ze heeft hiervoor al eens met haar huisarts en met iemand van de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde) gesproken.
Desalniettemin heb ik mijn moeder tot op de dag van vandaag (nog!?) niet als een serieuze kandidaat voor euthanasie beschouwd. En niet alleen maar omdat er in het geval van mijn moeder niet is voldaan aan de op dit moment in de euthanasiewet geldende voorwaarde dat er sprake moet zijn van een uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de betreffende patiënt. Maar zelfs als de huidige euthanasiewet al zou zijn verruimd met de toevoeging dat euthanasie onder strikte voorwaarden ook toegankelijk is voor mensen die niet zozeer lijden om medische redenen, maar die - bijvoorbeeld om alle medische ellende juist voor te zijn - gewoon hun leven voltooid vinden, dan nog vind ik mijn moeder met haar impulsieve en wispelturige gedrag hiervoor niet geschikt.

Uit ervaring weet ik dat wat mijn moeder vandaag zegt, morgen weer anders kan zijn. En dat geldt ook voor het onderwerp euthanasie dat op dit moment toevallig weer even geen issue is.

 

Strikte voorwaarden

Wil ik hiermee zeggen dat ik tegen euthanasie ben of in elk geval tegen het plan om de euthanasiewet te verruimen? Nee en nee.
Zowel voor mensen waarbij medisch gezien sprake is van een uitzichtloos en ondraaglijk lijden als voor senioren die om allerlei redenen (verlies dierbaren, toenemende eenzaamheid, depressiviteit, lichamelijke kwaaltjes en afhankelijkheid etc.) helemaal klaar zijn en niet verder meer willen leven, vind ik dat in elke beschaafde samenleving de mogelijkheid tot euthanasie moet bestaan. Met daarbij wel de essentiële toevoeging dat alles valt of staat met de wijze waarop de “strikte voorwaarden” zijn ingevuld.

 

Lang leve de individuele vrijheid

Natuurlijk zou ik op het gebied van euthanasie een heel liberaal standpunt kunnen innemen van - gechargeerd gezegd - lang leve de individuele vrijheid, geef alle volwassenen in Nederland de zelfdodingspil van Drion en laat aan hen de keuze wat ze ermee doen (en heb er vertrouwen in dat het allemaal goed gaat). Maar dat vind ik net zo "verstandig" als tegen elke Amerikaan zeggen van hier heb je een wapen en maak zelf de keuze wanneer je ‘m gebruikt.
Wie mijn columns een beetje volgt, weet dat ik allesbehalve een aanhanger ben van het liberale principe waar bijvoorbeeld het kapitalisme en religie voor het grootste deel op zijn gestoeld: het wijdverbreide misverstand dat we in de basis allemaal ongeveer hetzelfde zijn en we dus ook in dezelfde mate vrij zijn in het maken van onze keuzes (zie columns 215 en 216). Of dat nou is tussen bijvoorbeeld arm en rijk (kapitalisme) of tussen goed/hemel en kwaad/hel (religie). 

 

De hersenen van een psychopaat

Wie veel kennis heeft van de sterk uiteenlopende nature en nurture omstandigheden van de mens kan nooit beweren dat wij in de basis allemaal dezelfde keuzevrijheid hebben. Hooguit kun je daar verder geen moeite mee hebben omdat je een aanhanger bent van het principe van het recht van de sterkste.
Waarmee ik overigens absoluut niet wil beweren dat ik denk dat we in een volledig deterministische wereld leven waarin alles wat er gebeurt of nog gaat gebeuren al lang vaststaat. Maar wel denk ik dat je vanuit het biologisch determinisme kunt stellen dat je van iemand met bijvoorbeeld de hersenen van een psychopaat niet mag verwachten dat hij in de “keuze” tussen goed en kwaad dezelfde beslissingen neemt als die van een gemiddeld persoon.

 

Onomkeerbaar

Vanuit mijn toegelichte voorkeur voor socialisme boven liberalisme vind ik dat de overheid als taak heeft om op te komen voor de zwakkeren en kwetsbaren in de samenleving. En zeker als het om leven-en-dood-kwesties als euthanasie gaat, moet de overheid duidelijke randvoorwaarden creëren waardoor dit soort keuzes weloverwogen gemaakt kunnen worden en misbruik en misverstanden uitgesloten zijn.
Belangrijk hierbij is te beseffen dat voor veel mensen die euthanasie overwegen hetzelfde zal gelden als voor zelfmoordenaars waarover de zwaar depressieve dichter Rogi Wieg ooit zei: “De zelfmoordenaar wil niet dood, hij wil een ander leven.”

Met dat belangrijke verschil dat bij potentiële zelfmoordenaars door de gemiddeld veel jongere leeftijd het leven op papier althans minder uitzichtloos is (of hoeft te zijn) dan bij senioren die met de gedachte aan euthanasie spelen. Eenvoudigweg omdat senioren meer te maken hebben met factoren die het leven niet alleen bemoeilijken, maar die vooral onomkeerbaar zijn: de dood van dierbaren, de aftakeling van het lichaam, de grotere afhankelijkheid etc.

 

Niet leuk en eenzaam

Aansluitend op het bovenstaande geloof ik niet dat mijn moeder echt dood wil. Wel denk ik dat zij haar leven op dit moment met haar medische kwaaltjes, grotere afhankelijkheid en kleiner wordende wereld als niet leuk en eenzaam ervaart. Wat behalve verdrietig en pijnlijk ook wel begrijpelijk is.

Dit aangevuld met het besef dat het er de komende tijd niet beter op zal worden, leidt dit onvermijdelijk tot fases waarin gedachtes aan de mogelijkheid tot het laten uitvoeren van euthanasie in meer of mindere mate door het hoofd schieten.
Mocht mijn moeder in een redelijk stabiele fase terechtkomen waarin zij lang en heel consequent blijft aangeven en herhalen dat zij niet meer wil leven, dan ben ik - samen met mijn zus - de eerste die haar een vrijwillig gekozen levenseinde gunt. Waarbij ik dan mag hopen dat tegen die tijd de verruiming van de euthanasiewet al wettelijk is geregeld. 

 

Barmhartig

Als je erover nadenkt, blijft het toch eigenlijk te gek voor woorden dat we leven in een wereld waarin ik mijn kat uit pure liefde een spuitje kan laten geven op een moment dat hij op is, maar dat dat met mijn eigen moeder niet zo (makkelijk) gaat.
Ik vraag me hierbij ook af wat nou barmhartiger is: iemand een vrijwillig levenseinde gunnen of iemand tegen zijn/haar wil koste wat het kost in leven houden "omdat het leven een kostbaar geschenk van God is en we respect voor de waarde van het leven moeten hebben". Naar mijn mening tonen we juist respect voor de waarde van het leven door deze op een liefdevolle, waardige en barmhartige wijze te beëindigen op een moment dat daar vrijwillig en weloverwogen om wordt verzocht.    

  

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

255. Hersenen van oorlogsfotografen zijn anders

Actualiteit - Oorlog -Dood/Overlijden - Hersenonderzoek

 

Risico van het vak

Natuurlijk kun je nuchter vaststellen dat de dood van de Nederlandse oorlogsfotograaf Jeroen Oerlemans (hij werd van de week in Libië doodgeschoten door vermoedelijk een scherpschutter van IS) risico van het vak is. En natuurlijk klopt dat ook.
Maar ik leef vooral mee met zijn vrouw en drie jonge kinderen die hij achterlaat. Een vrouw die maar al te goed zal hebben beseft dat dit kon gebeuren, die de dag vreesde waarop haar nachtmerrie werkelijkheid zou worden, maar die daarbij zich vooral ook altijd zal hebben gerealiseerd dat ze haar man er toch niet van kon weerhouden om dit werk te doen.

 

Niemand is zo altruïstisch

Ik las dat een collega over Jeroen zei dat hij geen oorlogsfotograaf was voor de kick, maar dat hij het enkel deed omdat hij het verhaal zo belangrijk vond om te vertellen.
Zonder Jeroen te hebben gekend, denk ik dat deze collega deels gelijk heeft. Waarmee ik wil zeggen dat ik onmiddellijk geloof dat Jeroen niet het type oorlogsfotograaf was dat overspoeld door alle adrenaline in zijn lijf domme en onnodige risico’s nam.
Wat ik erover lees en hoor, besefte Jeroen drommels goed wat de risico’s waren en bereidde hij zich om die reden dan ook altijd zo goed mogelijk voor op zijn werk. Niet voor niets droeg hij ook een kogelvrijvest op het fatale moment, maar had hij gewoon pure pech dat één kogel toch een gaatje tussendoor wist te vinden. 
Wat ik echter nooit zal geloven, is dat er oorlogsfotografen zijn die oorlogsfotograaf zijn geworden enkel en alleen maar omdat ze vinden dat iemand dat verhaal moet vertellen. Niemand is zo altruïstisch dat hij bereid is om zijn eigen ego en veiligheid volledig opzij te zetten in het algemeen belang. Er zal altijd méér spelen. 

 

High and low sensation seekers

Ieder normaal en gemiddeld persoon zal geen oorlogsgebied gaan opzoeken met als reëel risico dat hij er gewond raakt of wordt vermoord. Wanneer je dat dus echter wel doet, moet de gedachte eraan je op zijn minst een soort van spannend en opwindend gevoel geven. Anders gezegd: je moet ergens in je hersenen afwijken van een gemiddeld persoon wat verklaart waarom jij wel bereid bent om die risico’s tegemoet te treden, terwijl vrijwel ieder ander daar vriendelijk voor zou bedanken.
Om dit met een voorbeeld te verduidelijken: in 2009 was er een onderzoek naar de verschillen tussen “high and low sensation seekers”. Hieruit bleek dat als high sensation seekers als basejumpers en skydivers bezig waren met hun sport zij in hun hersenen een verhoogde activiteit vertoonden in de insula. De insula is het deel van de hersenen dat betrokken is bij veel verschillende functies zoals emoties en pijn. Bij verslaafden is de insula meer dan gemiddeld actief en bij verslaafden waar de insula beschadigd raakt, verdwijnt ook de verslaving.
Onderzoek onder de “low sensation seekers” vertoonden daarentegen een verhoogde activiteit bij de frontale kwab. Een van de functies van de frontale kwab is het beheersen van impulsen en emoties.
Een van de conclusies die je hieruit kunt trekken is dat de thrillseekers die grote risico’s nemen minder goed zijn in het beheersen van hun impulsen en emoties (anders gezegd: ze zijn impulsiever) dan mensen die zeg maar verantwoorde risico’s nemen.

 

Hersenonderzoeker Dick Swaab

Simpel gezegd geloof ik dus dat de hersenen van oorlogsfotografen op dit specifieke gebied anders zullen zijn dan die van mij, wat verklaart waarom hij wel een drang voelt om het gevaar van een oorlog op te zoeken en ik niet. Ondanks dat ik hier (terecht) het woord “geloof” gebruik, kun je wel stellen dat de wetenschap op dit terrein de laatste decennia steeds meer opschuift van "vermoeden" naar "weten".
Een voorbeeld hiervan zag ik vorige week nog in Pauw waar hersenonderzoeker Dick Swaab te gast was om over zijn nieuwe boek “Ons creatieve brein” te vertellen.
In een hoofdstuk van het boek legt Swaab uit op welk punt de hersenen van veel criminelen afwijken van die van niet-criminelen. Op de vraag van Jeroen Pauw of mensen met vergelijkbare hersenen - bijvoorbeeld met een aangeboren weinig functionerende prefrontale cortex (met als gevolg: weinig empathie, veel moeite met afremmen impulsen en met handhaven van morele kaders) - dan voorbestemd zijn om criminelen te worden, antwoordt Swaab dat dat van de omstandigheden afhangt. Je komt dit soort mensen in behoorlijke percentages ook tegen in de top van banken en het internationale bedrijfsleven, aldus Swaab. Oftewel de lijn tussen een moordenaar en een CEO is soms flinterdun...

 

Jailmailbox

Terugkomend op de oorlogsfotografen en de verschillen met mij (noem me laf, maar ik mijd liever oorlogen) wil ik ook nog een belangrijke overeenkomst noemen, namelijk het feit dat we het er beiden over eens zijn dat oorlogsverhalen absoluut verteld moeten worden. Ik ben dan ook van mening dat oorlogsfotografen ontzettend belangrijk werk verrichten.
Eigenwijs als ik ben (?), zul je mij echter nooit horen zeggen dat ik dus oorlogsfotografen bewonder. De reden waarom niet, is simpel: als ik de hersenen van een oorlogsfotograaf had gehad - uiteraard aangevuld met vergelijkbare nurture-omstandigheden - was ik op dit moment waarschijnlijk ook ergens in Libië, Irak of Syrië aan het rondrennen, slechts gewapend met mijn camera. As simple as that.
Net als dat als ik de nature en nurture omstandigheden van een seriemoordenaar had gehad, ik nu waarschijnlijk een beroemdheid zou zijn geweest met stapels fanmail en huwelijksaanzoeken in mijn jailmailbox (Dick Swaab weet ongetwijfeld waar precies mijn jaloezie zich in de hersenen bevindt).   

Om die reden zal ik nooit iets met bewonderen hebben: toeval, geluk en pech bepalen het leven. En helaas kan ik niet meer zeggen dat Jeroen Oerlemans met zijn tragische pech daar het levende bewijs van is.

Ik leef oprecht mee met alle verontruste dierbaren van oorlogsfotografen. 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

 

254. Haat-liefde verhouding met eenzaamheid

Privé - Depressie/Eenzaamheid - Hoogbegaafdheid

 

Vergrijzing

Afgelopen week bleek het de week tegen de eenzaamheid te zijn (22 september - 1 oktober 2016). Nou staat in Nederland volgens mij elke week, maand of jaar wel in het teken van een of ander thema waar ik theoretisch al mijn columns mee zou kunnen vullen, maar over dit onderwerp wil ik wel wat kwijt.

Dat er de laatste jaren meer aandacht wordt besteed aan het onderwerp eenzaamheid komt natuurlijk omdat er in onze maatschappij steeds meer mensen alleen wonen. Bijna veertig procent van de huishoudens bestaat momenteel uit alleenstaanden. Al moet daaraan worden toegevoegd dat wie alleen woont gezien wordt als alleenstaand, terwijl dat natuurlijk niet zo hoeft te zijn. Ongeveer een op de zes alleenstaanden schijnt een soort van LAT-achtige relatie te hebben zeg maar.

Het percentage van bijna veertig procent alleenstaanden wordt natuurlijk mede veroorzaakt door het groot aantal huwelijken dat in een scheiding eindigt (ongeveer een op de drie). Hoofdoorzaak voor de toenemende aandacht voor eenzaamheid is echter natuurlijk de vergrijzing. Momenteel hebben wij in Nederland meer dan drie miljoen senioren boven de 65 jaar, waaronder zich ook veel alleenstaande weduwen en (iets minder) weduwnaars bevinden.  

 

Zonder gezelschap en alleen

In de digitale Van Dale staat bij het woord eenzaam: “Zonder gezelschap; alleen.” Een beperkte definitie, want ik denk dat de meesten het met mij eens zullen zijn dat je je ook zeer eenzaam kunt voelen in gezelschap. Menig getrouwde man of vrouw zal dit beamen.

Voor de meeste senioren zal echter wel gelden dat de eenzaamheid ‘m er vooral in zit dat het gezelschap en de wereld om hen heen kleiner wordt omdat partners, familieleden en vrienden overlijden en de sociale contacten dus vanzelf afnemen. En dat gaat onvermijdelijk gepaard met een toenemende vereenzaming. Iets wat ik ook zie bij mijn moeder die sinds de dood van mijn vader (zes jaar geleden) en die van haar beste vriendin (een paar jaar geleden) een stuk eenzamer is geworden. Wat overigens niet wil zeggen dat mijn moeder en mijn vader nou zo geweldig bij elkaar pasten, maar wat voor meer stellen van die generatie geldt, gold ook voor mijn ouders: als je zo lang bij elkaar bent, raak je gewend aan elkaar en weet je niet beter meer. Dan kom je op een gegeven moment vanzelf op een punt dat je niet meer met maar ook niet zonder elkaar kunt leven. Hoe vaak je die ander misschien ook mag hebben vervloekt tijdens je huwelijk.     

 

Goed alleen kunnen zijn

Persoonlijk voel ik mij ook best wel regelmatig eenzaam. Iets waar ik me verder overigens niet voor schaam. Eenzaamheid is tenslotte een heel normaal verschijnsel en ik wil hier dan ook absoluut geen zielig verhaal gaan ophangen. Al zullen de meeste eenzame mensen waarschijnlijk niet snel met hun eenzaamheid te koop lopen (al is het alleen maar vanwege het gebrek aan mensen om hen heen aan wie ze het kunnen verkopen…). Bovendien heb ik een soort van haat-liefde verhouding met eenzaamheid: aan de ene kant haat ik het, maar aan de andere kant omarm ik het ook en kan ik er zelfs van genieten (tenminste van het alleen-zijn).

In mijn geval ligt de hoofdoorzaak van mijn eenzaamheid trouwens niet bij het gegeven dat ik alleenstaand ben (een alleenstaande co-ouder om precies te zijn). Al heb ik net als de meeste alleenstaanden natuurlijk ook momenten waarop ik me eenzaam voel omdat ik de intimiteit van een partner mis waarmee ik van alles kan delen. Maar daar staan uiteraard ook diverse stellen tegenover die weer momenten kennen waarop zij zich eenzaam voelen in hun relatie.

Mijn geluk is in elk geval dat ik uitstekend alleen kan zijn. Wat voor sommigen misschien niet met elkaar te rijmen valt: alleenstaand zijn en je regelmatig eenzaam voelen, maar beweren dat dit niet (hoofdzakelijk) komt door het alleen-zijn.

Goed alleen kunnen zijn, houdt voor mij niet alleen in dat als je alleen bent je er geen moeite mee hebt, maar ook dat je op zijn tijd het alleen-zijn bewust opzoekt eenvoudigweg omdat je er behoefte aan hebt. Toen ik bijvoorbeeld getrouwd was, had ik genoeg momenten waarop ik even niemand om mij heen wilde hebben. Dan zonderde ik me af om even alleen te kunnen zijn. Al ben ik als gescheiden man de eerste die erkent dat in een beter huwelijk die momenten er weliswaar ook waren geweest, maar wel minder frequent. 

 

Keihard uitgelachen

Mijn eenzaamheid komt vooral voort uit een gebrek aan het voelen van een klik met mensen. Dat is altijd - eerst heel onbewust en pas in de laatste tien jaar na mijn toegenomen zelfkennis bewust - een soort van rode draad in mijn leven geweest. Zelfs in de meest sociale periode uit mijn leven - op mijn tennisclub rond mijn puberteit - zal ik door mijn omgeving ongetwijfeld herinnerd worden als een soort van afwijkende, einzelgänger-achtige knul die je nooit op tennisfeesten zag en die soms op het terras met zijn walkman op zich enorm aan het afzonderen was van de rest.

Pas vele jaren later, toen ik kinderen kreeg die tegen bepaalde problemen aanliepen die me (ook over mezelf) aan het denken zetten, begonnen langzaam maar zeker puzzelstukjes op zijn plaats te vallen (zie label Privé Tonko achtluik en vooral column 131). Wie mij twintig of dertig jaar geleden had gezegd dat ik een combinatie in me heb van hoogbegaafdheid met ADD had ik echt keihard uitgelachen.

Nu ik inmiddels echter een hoop zelfkennis en gewone kennis heb opgedaan op het gebied van alle mogelijke stoornissen en afwijkingen die ik in me zou kunnen hebben, begrijp ik heel goed waarom ik uiteindelijk toch steeds weer keer op keer uitkwam op deze combi. Het verklaart ook in één klap met terugwerkende kracht de rode draad van het ongrijpbare, onbestemde gevoel dat er iets mis met mij was in het contact met anderen. Ik voelde wel dat ik met de meeste mensen om mij heen niet op dezelfde golflengte zat, maar ik kon nooit plaatsen waar dat precies aan lag.

 

Kruisverhoor

Het is overigens niet zo dat ik vanaf het moment dat ik deze zelfkennis heb gekregen minder eenzaam ben geworden. Sterker nog, ik denk dat mijn toegenomen zelfkennis me alleen maar eenzamer heeft gemaakt. Wat natuurlijk ook weer niet zo gek is. Ik besef nu dat mijn jarenlange gevoel dat ik op de een of andere manier afweek van de meeste mensen om mij heen gewoon bleek te kloppen. Ik was dus niet gek. En dat is behalve een opluchting natuurlijk ook helemaal niet zo leuk om te beseffen, omdat je je er tenslotte alleen maar meer alleen door voelt.
Voordeel van mijn opgedane zelfkennis is wel dat ik dit soort gevoelens van eenzaamheid nu veel beter kan plaatsen en herkennen dan vroeger. Wat ik bijvoorbeeld als hele eenzame momenten ervaar, zijn die momenten waarop ik met iemand over iets praat en ik enthousiast en gepassioneerd dieper wil ingaan op het onderwerp maar ik al snel merk dat de ander totaal geen sjoege geeft. Het gesprek valt dan samen met mijn enthousiasme heel vlot dood neer. Dit soort ervaringen heb ik altijd gehad (waardoor ik ook vaak mijn reactie maar inslikte), maar nu herken ik dit patroon onmiddellijk als ik er middenin zit. 

Vergelijkbare eenzame momenten heb ik als ik aan iemand heel nieuwsgierig allemaal vragen begin te stellen en ik zie dat ik de ander er alleen maar mee afschrik (zie ook column 164). Inmiddels ben ik wel zover dat ik heel goed besef dat er maar weinig nieuwsgierige mensen rondlopen. Zelfs als ik op televisie bijvoorbeeld (diepte) interviews zie of ondervragingen door politie aan verdachten verbaast het mij keer op keer hoe weinig vragen er worden gesteld en hoe weinig er wordt doorgevraagd. Ik erger me dan echt enorm aan het ontbreken van de vele vragen die naar mijn mening gesteld moeten worden. 
Zelfs in mijn filosofiegroep gaf ik laatst iemand het gevoel alsof ik bezig was hem aan een kruisverhoor te onderwerpen, terwijl ik alleen maar gewoon nieuwsgierig was. Desalniettemin is en blijft mijn filosofiegroep de enige plek waarbij ik gewoon zonder probleem onderwerpen op tafel kan gooien die ik boeiend vind zonder dat ik bang hoef te zijn dat er niet (leuk) op wordt gereageerd. Als je zo met een groep gelijkgestemden zit, loopt alles vanzelf. Iemand roept iets en een ander reageert erop en voordat je het weet ga je met elkaar de diepte in en leer je ook van elkaar.   

Een column schrijven over eenzaamheid; ik weet niet of dat nou zo'n goed teken is. Misschien moet ik toch maar eens gaan kijken of ik kan doorschuiven naar de groep alleenstaanden met een LAT-relatie. Een afwijkende, slimme, filosofische vrouw die niet terugschrikt van extreme nieuwsgierigheid en diepgang en die net als ik goed alleen kan zijn; wie er een kent, mag het me zeggen.

  

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

 

253. Zielige meelopers en kuddedieren

Actualiteit - Tenenkrommende woorden - Ontgroening

Tenenkrommende woorden "onschendbaarheid" en "verjaring"

Ooit heb ik aan twee tenenkrommende woorden een column gewijd: “onschendbaarheid” en “verjaring” (bij misdrijven - zie columns 6 en 10). Twee woorden en begrippen die als het aan mij lag nooit zouden hebben bestaan en in elk geval met onmiddellijke ingang dienen te worden afgeschaft omdat ze iets vertegenwoordigen wat ik verwerpelijk vind.

Een dagtaak zou ik eraan hebben om alle tenenkrommende woorden op deze wereld in een column te bespreken dus daar begin ik niet aan. Maar af en toe wil ik wel een uitzondering maken voor een woord waar ik onpasselijk van word en waar ik principieel op tegen ben. Precies zo'n woord passeerde deze week vanuit Groningen in de actualiteit: ontgroening. Wikipedia over ontgroening: “Een beproeving die potentiële nieuwe leden van een studentenvereniging tijdens hun verplichte introductietijd moeten doorstaan voordat ze officieel kunnen worden ingewijd.”

 

Ontgroening Groningse studentenvereniging Vindicat

De Rijksuniversiteit van Groningen is afgelopen week in verlegenheid gebracht door het nieuws dat vorige maand een eerstejaars student (“feut”) en aspirant-lid van de Groningse studentenvereniging Vindicat tijdens een ontgroenings-ritueel zo hardhandig blijkt te zijn aangepakt dat hij met hoofdletsel moest worden opgenomen in het ziekenhuis.
Als je kijkt naar de historie van heftige incidenten tijdens ontgroenings-praktijken kom je zaken tegen als: student komt om door verstikking na het opzetten van een roetkap, student overlijdt na drinken van een liter jenever, student raakt in coma na het drinken van zes liter water, student loopt tweede- en derdegraads brandwonden na het sprenkelen van een brandende vloeistof op zijn Sinterklaaspak, studenten vallen flauw na geestelijke en lichamelijke uitputting etc.
De lijst van bekende soorten ontgroeningspraktijken waarbij studenten geestelijk en lichamelijk gedwongen worden tot het verrichten van vernederende handelingen is lang. Maar ongetwijfeld hebben zich in het verleden nog veel meer fantasierijke en (vooral) walgelijke, sadistische ontgroenings-rituelen afgespeeld waar wij helemaal geen weet van hebben. Diverse studentenverenigingen blijken hun feuten een zwijgcontract te hebben laten ondertekenen, waarmee ze plechtig verklaren niet uit de school te zullen klappen over hun ontgroeningsperiode. Doen ze dat wel dan wacht hen een hoge boete.
Ik ben geen jurist, maar ik heb genoeg juridische kennis om te weten dat geen enkele rechtbank van zo’n “contract” onder de indruk zal zijn. In Nederland hebben we gelukkig met de Nederlandse wet te maken en niet met zelf in elkaar geflanste contractjes.

 

The Think-different people

Ontgroeningen draaien vooral om zaken als (het uitoefenen van) macht, vernedering en puberaal meeloop- en zuipgedrag. Wie zich wil aansluiten bij zo’n typische studentenvereniging met een ontgroeningstraditie wil koste wat het kost ergens bij horen. Om die reden zal er veel druk zijn (zowel de groepsdruk van buitenaf als de van binnenuit aan zichzelf opgelegde druk om vooral niet op te geven) om de vernederende rituelen maar gewoon lijdzaam te ondergaan.
Studenten die aan ontgroeningen meedoen zijn voor mij - net als bijvoorbeeld leden van die 1% motorclubs, (zie column 123) - de ultieme meelopers en kuddedieren van deze maatschappij. Met voor alle duidelijkheid even wat definities van een kuddedier: “Iemand zonder individualiteit; Mens met geringe persoonlijkheid; Volgzaam massamens; Onzelfstandig mens”. Zeg maar samengevat het type pestkoppen dat zo laf is om alleen maar met elkaar als groep kwetsbare individuen eruit te pikken en te pesten die het liefst een kop kleiner zijn dan zijzelf.
En als ik nou ergens een hekel aan heb dan zijn het wel van dit soort zielige meelopers en kuddedieren. Aan meelopers heb je ook werkelijk helemaal niets als het erop aankomt. Als het punt op paaltje komt en er dient zich een serieuze ramp of crisis aan dan heb je mensen nodig die niet als bystanders (zie bystander effect - column 31) elkaar passief blijven aankijken en niets doen, maar die juist als intelligent en wijs individu anders denken en handelen en die met vernieuwende ideeën komen. “The Think different people” zeg maar. Al schaam ik me er een beetje voor om deze o zo commerciële Apple-slogan te gebruiken.
En laten “The Think different people” nou net niet die ontgroeningsstudenten zijn die als kind of heel populair waren (absoluut geen compliment, zie column 29) of die tot die enorme grote groep meelopers behoorden. Daarvoor hadden de aanstaande ontgroeningsstudenten het op school veel te druk met stoer doen, meelopen en kwetsbare kinderen uitpikken om te pesten en te vernederen.

 

NSB'ers in spe

Ontgroeningsstudenten zijn types die lijden aan het zogenaamde “Karremans-syndroom” (zie column 74): je hebt het juiste netwerk, je bezit de juiste opportunistische kwaliteiten om je in een bedrijf omhoog te werken en je eindigt dan ook op een hoge positie met veel status, macht en rijkdom. Maar o wee als de oorlog eenmaal uitbreekt, want dan val je keihard door de mand omdat je er dan achter komt dat alles wat je in je leven hebt bereikt niet is voortgekomen uit getoond lef, maar eerder door het tegendeel.
Nee, mocht er hier ooit oorlog uitbreken en we hebben behoefte aan verzetsmensen dan hoef je niet te rekenen op de ontgroeningsstudenten. Daar moet je eerder voor uitkijken. Want als zij eenmaal inschatten dat de vijand sterker is, zijn de NSB’ers in spe.

Ontgroening, onmiddellijk afschaffen! Als walgelijk verschijnsel en als tenenkrommend woord. 

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

 

252. Niks geen objectief goed en kwaad

Actualiteit - Politiek/Macht - Liegen en bedriegen - Goed/Kwaad

De Tien Geboden

Bewust en onbewust, direct en indirect ben ik door mijn ouders met bepaalde normen en waarden opgevoed die mij moesten helpen bij het onderscheid maken tussen goed en kwaad. Zo moest ik aardig en beleefd tegen mensen zijn, mocht ik niet liegen, bedriegen, stelen en vloeken of geweld gebruiken, moest ik mensen helpen als ze hulp nodig hadden, diende ik me bescheiden en vriendelijk op te stellen enzovoort.
Noem het van mijn part globaal genomen de Tien Geboden uit de Bijbel. Die ik natuurlijk ook al kende uit de kinderbijbel, een van mijn favoriete kinderboeken vanwege de prachtige spannende verhalen. Niet dat ik overigens gelovig ben opgevoed. Mijn wel gelovig opgevoede moeder kocht voor mij weliswaar de kinderbijbel, maar liet het verder daarbij. En mijn vader kun je het best omschrijven als een atheïst die ervan overtuigd was dat er na de dood toch echt niets was (en hij zou zomaar gelijk kunnen hebben gehad).

 

Het bestaan van een objectief goed en kwaad

Menig lezer zal nu gapend denken van: zijn we niet allemaal zo opgevoed? En inderdaad kun je er best van uitgaan dat het gemiddelde Nederlandse kind ongeveer dezelfde normen en waarden heeft meegekregen als ik. Sterker nog, mag je er niet gewoon van uitgaan dat wereldwijd de meeste kinderen op een vergelijkbare wijze worden opgevoed? Een beetje normale ouder geeft zijn kinderen toch dergelijke normen en waarden mee?
Mede door deze gedachtegang heb ik een lange tijd geloofd (beter gezegd: willen geloven) in het bestaan van een objectief goed en kwaad. Want hoe je het ook wendt of keert, weet iedereen op deze wereld tenslotte drommels goed wat het verschil is tussen goed en kwaad. Daarvoor hoef je de Tien Geboden echt niet te kennen; die kennis zit gewoon diep in ons hart. Als ik het zo opschrijf, zou ik het haast opnieuw weer gaan geloven: wat een prachtige (naïeve!) gedachte toch!

 

Eeuwig voortdurende filosofische discussie

Inmiddels ben ik echter ouder en wijzer geworden en denk ik heel anders over deze eeuwig voortdurende filosofische discussie. Ondanks dat het absoluut waar is dat het onderscheid tussen goed en kwaad dat ook ik heb meegekregen tijdens mijn opvoeding bij de meeste mensen min of meer algemeen bekend is, geloof ik niet meer dat dat voortkomt uit het bestaan van een soort van natuurwet waar wij allen een innerlijk besef van zouden hebben. Ik denk dat het allemaal veel simpeler ligt.
Mede door de bekende heilige boeken van de grootste religies en hun vele aanhangers én door de grote groep daarbuiten die zich ook best kan vinden in dit soort normen en waarden, hebben de meeste mensen op aarde behoorlijk wat kennis opgedaan over wat wij geacht worden onder “goed” en “kwaad” te verstaan (en daar gaat het idee van een objectief goed en kwaad…). De kennis hierover komt echter helemaal niet van binnenuit, maar slechts heel gewoontjes van buiten. Helaas maar waar…

 

Factcheckers over Clinton en Trump

Dat het feit dat de mensheid op papier prima weet wat wij geacht worden onder goed en kwaad te verstaan, wil echter nog niet zeggen dat alle mensen ook daadwerkelijk achter deze normen en waarden staan. Het bewijs hiervoor werd gisteren nog maar eens geleverd tijdens het debat tussen de Amerikaanse presidentskandidaten Hillary Clinton en Donald Trump.
Uit analyse van het debat door factcheckers blijkt dat het grootste deel van de beweringen van Donald Trump aantoonbaar onjuist is (voor alle duidelijkheid: we praten hier dus niet over interpretaties, maar gewoon over harde feiten). Anders gezegd: Trump liegt dat ie barst en dat ziet en weet iedereen die het nieuws hierover volgt. Dat ook Clinton aantoonbare leugens vertelt, wil ik overigens niet onvermeld laten. Maar omdat het aantal leugens van Clinton nu eenmaal in het niet valt bij dat van Trump is dat een stuk minder interessant.

 

Wrong, wrong, wrong

Dit alles afgezet tegen mijn eerdere verhaal over al onze overeenkomsten op het gebied van normen en waarden en over het algemene onderscheid tussen goed en kwaad, zou je mogen verwachten dat Trump het sinds het gefactcheckte debat van gisteren nu definitief kan schudden. Wij mensen houden tenslotte niet van leugenaars, toch? Wrong, wrong, wrong, wrong (om maar in woorden van Trump zelf te spreken)! Niets is minder waar.
Het maakt voor in elk geval de helft van de Amerikanen (ervan uitgaande dat de strijd tussen Clinton en Trump close wordt) werkelijk helemaal niets uit hoeveel harde en aantoonbare leugens hun wellicht aanstaande president vertelt. Van deze honderdvijftig miljoen Amerikanen hoeft hun president helemaal niets te hebben van de in mijn tweede zin genoemde normen en waarden (aardig, beleefd, bescheiden, niet liegen, bedriegen, stelen, vloeken, geweld gebruiken etc.), zo lang als hij maar overtuigend en als een echte leider overkomt. As simple as that.
En waarom maakt het de meeste mensen dan niets uit? Omdat wat voor mij goed en kwaad is, voor een ander misschien wel andersom geldt. Niks geen objectief goed en kwaad; wat goed en kwaad is bepaalt ieder mens voor zich. Alleen een subjectief goed en kwaad bestaat. Dat is waar we het mee zullen moeten doen. Daar verandert geen enkel heilig boek of Tien geboden of een gezamenlijk idee over wat wij geacht worden onder goed en kwaad te verstaan iets aan.
Toch apart dat een land dat zichzelf graag profileert als het meest Christelijke en Bijbelvaste land ter wereld straks kans maakt een president te krijgen die aantoonbaar liegt, bedriegt, discrimineert en schoffeert. Hoe dit te rijmen valt met de Tien Geboden en de normen en waarden van Jesus hoor ik graag. Ja, God bless America,... maar hoe zit het met Donald Trump?  

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

251. Handboek voor de beginnende dictator

Actualiteit - Dictators - Politiek/Macht - Angst

 

Vijftigduizend vacatures in onderwijs

Voor wie als docent in Nederland niet aan het werk komt, maar bereid is in een ander land te gaan werken, is er goed nieuws. Althans op de belangrijke voorwaarde dat je geen banden hebt met de Turkse islamitische denker en dissident Fethullah Gülen. En voor wie denkt dat dat wel goed zit, is een waarschuwing op zijn plaats, want wie een beetje gelooft in democratie en vrijheid van meningsuiting loopt kans die banden te hebben zonder dat die het zelf weet.
Afgelopen week kwam het nieuws binnen dat Turkije momenteel kampt met een ernstig tekort aan leraren na de door president Erdogan ingevoerde zuiveringen na de mislukte staatsgreep in juli. Vele tienduizenden docenten zijn ontslagen of op non-actief gezet - 100.000 mensen in totaal in overheidsdienst met naast onderwijzers ook ambtenaren, juristen en politieagenten - omdat ze verdacht worden banden te hebben met de Gülenbeweging of met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK. Met dank aan Erdogan zijn er hierdoor in Turkije nu rond de vijftigduizend vacatures in het onderwijs vrijgekomen en biedt dat alle mogelijkheden voor zijn aanhangers met een onderwijsbevoegdheid maar zonder baan.

 

Handboek voor de beginnende dictator

Ik weet niet of er een handboek voor de beginnende dictator bestaat, maar als er zo’n boek is dan zal er onder de tien geboden ongetwijfeld eentje staan die ongeveer als volgt klinkt: “Zie, grijp en vernietig iedereen met  wijze, slimme, intellectuele neigingen: (zelf) kritisch, rationeel nadenken, veel boeken lezen, veel kennis opdoen, (afwijkende) meningen hebben, gaven bezitten tot het snel en scherp herkennen en oppikken van feiten etc. En let daarbij vooral op mensen met een bril!" Iets wat de Cambodjaanse dictator Pol Pot - "De man van een tot drie miljoen" - zich geen twee keer hoefde te laten zeggen. Wie tijdens zijn bewind een brilletje droeg en er dus te slim uitzag, kon het schudden.  

 

Gevaarlijk terroristisch monster

Hoe meer ik lees over de heer Fethullah Gülen - volgens Erdogan het brein achter de mislukte staatsgreep in zijn land - hoe meer ik de angst van de Turkse president begrijp. Een zeer belezen man die waarde hecht aan zaken als democratie, dialoog met andersdenkenden, tolerantie, onderwijs, wetenschap, verbondenheid, altruïsme, sociale rechtvaardigheid en intellectuele verlichting en ook een man die onwetendheid, armoede en verdeeldheid als de drie grootste obstakels voor vrede noemt, is natuurlijk een groot gevaar voor iedere zichzelf respecterende dictator.

Ik lees dat Gülen in wetenschappelijke kringen zelfs vergeleken wordt met beroemde filosofen als Desiderius Erasmus, Baruch de Spinoza (Nederland) en Jalal ad-Din Rumi (Perzië). Filosofen die in hun tijd vooral bekend stonden om hun strijd voor zaken als verdraagzaamheid, tolerantie, vrijheid van meningsuiting en vrede. Wat de heer Gülen verder nog allemaal op zijn kerfstok heeft weet ik niet, maar de man klinkt in elk geval inderdaad als een gevaarlijk terroristisch monster dat onmiddellijk voor het Turkse gerecht moet worden gesleept.

 

Intelligentie geen voorwaarde voor succes

Wat is het toch met dictatoren en hun angst voor slimme, intelligente mensen (wat mij betreft een retorische vraag)? De interessante vraag hierbij is of dictatoren nou uit domheid zo bang zijn voor slimme mensen of zijn ze juist zo slim om precies te weten wie ze moeten uitschakelen voor het behoud van hun macht? Persoonlijk denk ik dat beide varianten tot de mogelijkheden behoren aangezien dictators net mensen zijn: je hebt slimme en domme exemplaren.
De vraag doet mij overigens denken aan een discussie die ik onlangs had met een vriend over Donald Trump. Waar ik aangaf Trump een oerdomme man te vinden, bracht mijn vriend hier tegenin dat Trump misschien juist een superslimme vent is die precies weet wat hij moet zeggen om aan de macht te komen. Of anders gezegd: komen alle domme uitspraken van Trump nou voort uit pure domheid van de man zelf of weet hij drommels goed hoe dom zijn uitspraken zijn, maar denkt hij dat dat de enige manier is om de meest invloedrijke positie op aarde te kunnen bemachtigen? Ondanks dat de laatste optie als ultieme daad van opportunisme theoretisch goed mogelijk is, vrees ik toch dat Trump serieus staat achter alle onzin die hij uitkraamt en hij aldus een van de vele levende bewijzen is dat intelligentie absoluut geen voorwaarde is voor succes.

 

De mens is en blijft een egoïst

Geruststellend voor Erdogan is dat mensen altijd autoritaire leiders en dictators nodig zullen hebben. Al is het alleen maar om de eenvoudige reden dat verreweg de meeste mensen volgers zijn en dus iemand nodig hebben om te volgen en om hen te vertellen wat ze precies moeten doen.
Daarnaast is er nog een andere simpele vuistregel die elke dictator kent en die ook niet mag ontbreken in het handboek voor de beginnende dictator: "Zorg er altijd voor dat er niet teveel van jouw burgers het té slecht hebben, want dan krijg je als dictator vroeg of laat een groot probleem. Zelfs als je bent omringd door een kleine groep steenrijke, trouwe, loyale hielenlikkers, aangevuld met een leger volgzame gewapende militairen."
We kunnen er lang of kort over praten, maar de meeste mensen op aarde maakt het echt geen moer uit wie aan de macht is en wat hij met die macht doet en hoeveel mensenrechten er worden geschonden of hoeveel vrijheden er worden afgenomen, zo lang als zij het zelf maar goed hebben. De mens is en blijft nu eenmaal een egoïst.
Heeft het grootste deel van de bevolking het echter heel slecht, dan moet je als dictator gaan uitkijken, want dan word je positie kwetsbaar en zul je alle zeilen moeten bijzetten (lees: zoveel mogelijk dwang en geweld moeten toepassen) om niet verdreven dan wel vermoord te worden. Iets wat uiteindelijk overigens meestal toch wel gebeurt, leert de geschiedenis ons. Al zul je grappig genoeg deze belangrijkste les nou net weer niet zien staan in het handboek voor de beginnende dictator...

 

Houd de bevolking zo onwetend en dom mogelijk

Voorlopig hoeft Erdogan zich echter nergens zorgen over te maken. De Turken zijn er economisch de laatste tijd behoorlijk op vooruit gegaan (al blijkt de Turkse welvaart voor een groot deel te zijn gefinancierd met schuld, met alle risico’s van dien) en met het uithollen van het Turkse onderwijssysteem hoeft Erdogan ook niet bang te zijn voor de opkomst van een slimme, belezen, kritische generatie die straks lastige vragen gaat stellen.
Tel daarbij op dat Erdogan zich al een tijdje uitstekend houdt aan de volgende regel in het handboek voor de beginnende dictator - "Sluit zoveel mogelijk vijanden op (of beter: breng ze om), beperk op alle fronten de vrijheid van meningsuiting, controleer alle vormen van communicatie (lang leve de propaganda!) en houd de bevolking zo onwetend en dom mogelijk" - en je kunt constateren dat we voorlopig nog wel even kunnen genieten van de markante Turkse leider. 

Mijn God, wat ben ik blij dat ik niet bang ben voor slimme mensen (integendeel!). Ik zou er zomaar paranoïde van kunnen worden.

Net als menig dictator...

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

 

250. Echte vriendschap komt van twee kanten (2/2)

Privé - Vriendschap - Romanticus/Idealist - Filosofie

 

Ouderwets gezellig

De laatste keer dat ik mijn voormalige beste vriend zag, was ongeveer twee jaar geleden. Met veel moeite en uiteraard op mijn initiatief was het na lange tijd weer eens tot een afspraak gekomen en gelukkig was het gewoon weer ouderwets gezellig en hadden we na al die jaren ook het nodige om bij te praten. Aan het eind riep ik dat het toch mogelijk moest zijn om elkaar voortaan een of twee keer per jaar zo te zien, wat hij beaamde.

 

Tijd is prioriteit

Waarom het desalniettemin niet zover is gekomen en waarom hij daarna steeds de boot heeft afgehouden, is gissen.
Misschien ligt het wel gewoon aan mij. Iets waar ik - als grote zelfcriticus - altijd als eerste aan denk. Misschien ben ik too much, praat ik teveel of ben ik te serieus, stel ik teveel vragen en wil ik altijd met alles meteen de diepte in en is dat heel vermoeiend. Het zou allemaal kunnen, maar dan had ik dat uiteraard "graag" direct op de man af gehoord. Bovendien kun je veel van mij zeggen, maar ik denk dat je op het gebied van vriendschappen het een stuk slechter kunt treffen dan met mij. Zo ben ik altijd nieuwsgierig en belangstellend en dat is lang niet iedereen op deze wereld.     
Of misschien ben ik wel onderdeel van een levensfase waaraan hij niet meer herinnerd wil worden. De fase waarin we als goede vrienden menig gesprek voerden over onze relatieproblemen met onze vrouwen met als uiteindelijk gevolg mijn en (later) zijn scheiding.
Of misschien voelt hij de behoefte niet meer omdat hij het te druk heeft met zijn vriendin, zijn kinderen, zijn leven. Ik heb er zelf overigens een gruwelijke hekel aan als mensen keer op keer dit slappe  excuus aanvoeren als reden waarom ze niet hebben gereageerd op contactverzoeken van jouw kant of waarom het nog niet tot een afspraak is gekomen. “Te druk” is tenslotte niets meer en niets minder dan een drogreden en een flauwe manier om je te onttrekken aan de simpele waarheid, namelijk dat je prioriteiten gewoon elders liggen. “Tijd is prioriteit” blijft niet voor niets een van mijn favoriete wijsheden: als je iets echt belangrijk vindt, maak je er ook tijd voor vrij, punt.
Omdat de vriend me bovendien vertelde dat in Gelderland zijn “beste vriend” woont die hij regelmatig spreekt, is het ook niet ondenkbaar dat zijn behoefte aan vriendschap al genoeg is vervuld. Wat mij uiteraard meteen doet denken aan de drie soorten vriendschappen van Aristoteles en aan die andere goede vriend waarover ik eerder schreef (zie columns 147 en 168). Pijnlijk voor mij bleek laatstgenoemde vriend mij al die tijd gewoon als “een vriend met een nut” te hebben gezien, terwijl ik andersom als een naïeve romanticus te maken dacht te hebben met “een echte vriend”.

 

Het nut van een vriend met een nut

Het grote voordeel van het hebben van vrienden met een nut is dat je ze weer gemakkelijk kunt laten vallen en inruilen voor een ander op een moment dat zich bijvoorbeeld een nieuwe partner of een andere, betere vriend aandient waardoor de voorganger in feite geen nut meer heeft.
Pikant detail is dat de vriend die bijna twee jaar niets meer van zich liet horen nadat hij een vriendin kreeg mij in oktober 2015 opeens belde (zie column 147). Wat meteen opviel was dat hij me te woord stond alsof er werkelijk niets was gebeurd en alsof hij mij de afgelopen week nog drie keer had gesproken zoals we zo vaak deden in de periode voordat hij zijn vriendin had. Ik was stomverbaasd, maar wel zo aardig om naar hem te informeren en hem te vertellen dat ik dacht dat hij inmiddels wel zou samenwonen met zijn vriendin. Dat laatste klopte, althans voor een deel.
Een halfjaar geleden had hij zijn huurhuis in zijn geliefde woonplaats opgezegd en was hij bijna tachtig kilometer verderop bij zijn nog officieel getrouwde vriendin met haar twee puberkinderen ingetrokken. Helaas bleek dat niet te werken en was hij inmiddels weer teruggekeerd naar zijn oude woonplaats, alwaar hij bij gebrek aan een woning was ingetrokken bij zijn bejaarde ouders. Flauw of niet kon ik het niet nalaten om hem duidelijk te maken dat ik hem (als we contact hadden gehad) van tevoren wel had kunnen vertellen dat het niet zou werken om als minnaar van een nog niet gescheiden moeder bij haar en haar twee puberkinderen in te trekken. Dat de pubers hem niet met gejuich zullen hebben ontvangen, lijkt mij een understatement van jewelste.
Waar hij eerst nog het telefoongesprek had geopend met de mededeling dat het goed ging tussen hem en zijn vriendin, moest hij nu toegeven dat deze mislukte poging tot samenwonen ook zijn weerslag had gehad op hun relatie. Gelukkig hadden zijn welgestelde ouders in allerijl een nieuwe woning voor hem gekocht, waar hij in november kon intrekken.
Pas nadat ik het gesprek beëindigd had met de mededeling dat hij mij heel diep had gekwetst en dat hij echt niet kon verwachten dat we nu de draad weer zouden oppakken alsof er niets was gebeurd (excuses heb ik ook niet van hem gehoord) en dat ik dit daarom eerst allemaal even rustig wilde laten bezinken, kwam het besef binnen wat de ware reden moet zijn geweest van zijn onverwachte telefoontje. Hij moest binnen een paar weken verhuizen en hij had natuurlijk iemand nodig om hem daarbij te helpen. Het ultieme voorbeeld van het nut van een vriend met een nut! Dit klinkt misschien cynisch, maar kijkend naar het feit dat hij mij daarna tot op de dag van vandaag - bijna een jaar later - niet meer heeft gebeld, vrees ik dat ik gelijk heb.

 

Trouw en loyaliteit

Ja, voor mij zullen vriendschappen altijd wel in meer of mindere mate gecompliceerd blijven. Vooral omdat verreweg de meeste vriendschappen vallen in Aristoteles’ eerste twee categorieën - vriendschappen met een nut en vriendschappen met een gemeenschappelijke hobby - terwijl ik naïef en romantisch als ik kan zijn alleen maar op zoek ben naar de echte vrienden uit categorie drie. Waardoor ik natuurlijk vanzelf het risico loop vroeg of laat van een koude kermis thuis te komen op een moment dat een “echte vriend” een hele andere invulling aan het begrip vriendschap blijkt te geven dan ik.
Aansluitend op wat Aristoteles hierover ooit zei, vind ik een essentieel kenmerk van een goede vriendschap het gegeven dat je elkaar hierin als persoon mooi vindt en dat je om die reden in een bepaalde regelmaat altijd oprecht belangstellend naar elkaar blijft, ongeacht eventuele verschillen in levensfases, woonomstandigheden, tijd en ruimte in agenda’s enzovoort. Dat bij dit soort vriendschappen trouw en loyaliteit een hele belangrijke rol spelen, lijkt mij een overbodige opmerking. Persoonlijk streef ik er overigens naar om naar elke vriend(in) trouw en loyaal te zijn en ik hoop over mezelf te mogen zeggen dat dat me goed afgaat.  

 

Sjorren en trekken aan vriendschappen en relaties

Op momenten dat ik echter merk dat ik steeds degene ben die het initiatief tot contact neem of dat ik het gevoel heb dat ik wel benieuwd ben hoe het met de ander gaat maar dat dat niet wederzijds is, ben ik er snel klaar mee (al valt het in de praktijk niet mee om die knoop ook even snel door te hakken).

Wat dat betreft geldt voor mij voor vriendschappen hetzelfde als wat ik voor relaties vind gelden: op het moment dat je het idee hebt dat jij degene bent die continu aan het sjorren en trekken is om een vriendschap/relatie op gang te houden, kun je er beter mee stoppen. Zo hoort noch een vriendschap noch een relatie te zijn.
Wellicht denkt menigeen anders over een relatie, maar ik mag hopen dat de meesten het wel met mij eens zullen zijn dat een echte vriendschap in elk geval een mate van wederkerigheid en gelijkwaardigheid in zich behoort te hebben.

Ja, een echte vriendschap komt van twee kanten. Maar hoe vanzelfsprekend dit ook mag klinken, is mijn ervaring dat het in de praktijk niet zo vanzelfsprekend is, eenvoudigweg omdat vriendschappen zelden in evenwicht zijn. Net als in relaties heb je vaak één wat actievere en één wat passievere partij. En in mijn vriendschappen ben ik over het algemeen de meest actieve partij geweest. Wat niet alleen maar is toe te schrijven aan de soms introverte, passieve vrienden die ik heb gehad, maar ook te verklaren valt uit de ongelukkige combinatie van mijn gezonde behoefte aan vriendschap en mijn even grote gebrek aan het vermogen om vlot sociale relaties aan te gaan.

 

Ach, echte vriendschap; ik kan er uren over praten en schrijven maar ik zou het toch gewoon veel liever wat vaker in de praktijk willen ervaren.

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie. 

249. Vriendschappen komen en gaan (1/2)

Privé - Vriendschap - Romanticus/Idealist

 

We worden alleen geboren en sterven alleen

“We worden alleen geboren en sterven alleen. Alleen via liefde en vriendschap kunnen we de illusie creëren dat we niet alleen zijn.” Een citaat dat ik onlangs tegenkwam in de Netflix-serie “River” en wat oorspronkelijk afkomstig is van de Amerikaanse filmmaker Orson Welles: “We're born alone, we live alone, we die alone. Only through our love and friendship can we create the illusion for the moment that we're not alone.”
Hoe cynisch dit citaat misschien ook mag klinken, zit er een kern van waarheid in. Laatst reageerde iemand verbaasd op mijn opmerking dat ik vriendschappen gecompliceerd vind. Ik weet niet of ik deze uitspraak relativeer of juist erger maak - ik vrees het laatste - door eraan toe te voegen dat ik het leven in het algemeen best gecompliceerd vind.

 

Onze vriendschap heeft geen zin meer

Om me even tot het begrip “vriendschap” te beperken, zal ik proberen uit te leggen waarom ik dit zo ervaar. Aanleiding om weer eens een column over vriendschap te schrijven is overigens een whatsapp die ik een tijdje terug aan een goede vriend stuurde (hem telefonisch bereiken lukte niet). Het ging om een vriend die ik jaren geleden beschouwde als mijn beste vriend maar die toen naar Gelderland verhuisde waardoor het contact al vrij snel minder werd. Even later ging hij scheiden van zijn vrouw waarna hij snel weer een nieuwe vriendin kreeg. Een vriendin die ik tot op de dag van vandaag overigens nog nooit heb gezien, wat ook veelzeggend is en in elk geval niet past bij mijn definitie van een goede vriendschap.
Ik appte deze vriend dat ik hem verder het beste toewens in het leven maar dat onze vriendschap wat mij betreft geen zin meer heeft. En wel om de eenvoudige reden dat ik hem het afgelopen jaar diverse keren heb gebeld en geappt zonder ook maar één reactie terug te ontvangen. Aan het ontbreken van de twee blauwe vinkjes (bericht door ontvanger gelezen) kan ik zien dat hij zelfs niet eens meer de moeite heeft genomen om mijn laatste apps te lezen.

 

Uit het oog, uit het hart

Vriendschappen komen en gaan en soms gaan ze zonder dat ik weet waarom ze eigenlijk zijn gegaan. Dan besluit ik na de laatste keren het initiatief tot contact te hebben genomen nu eens voor de verandering het initiatief bij de ander te leggen - omdat ik altijd zal blijven vinden dat vriendschap van twee kanten moet komen - en dan hoor ik gewoon nooit meer wat. Laat staan dat ik een reden hoor waarom de vriendschap opeens is verdwenen.
Zo had ik ooit een oude buurvrouw waarmee ik heel goed contact had en die ook een goede band had met mijn kinderen waarop ze als een soort tante af en toe oppaste. Op een dag verhuisde ze naar een woonplaats in de buurt. Ik kwam nog een paar keer met mijn kinderen langs maar daarna liet ik het initiatief aan haar over. De rest laat zich raden: ik heb nooit meer van haar gehoord.

Vreemd en niet aardig naar mij toe, maar vooral ook niet aardig richting mijn kinderen die een goede band met haar hadden. De buurvrouw had zelf wel een man, maar om onduidelijke redenen geen kinderen (lag gevoelig volgens mij) en dan zou je denken dat als je door drie buurkinderen als een soort lieve tante wordt gezien je dat contact in elk geval zal koesteren.
Maar zoals in meer gezegden een kern van waarheid schuilt, geldt dat dus ook voor “Uit het oog, uit het hart”. Wat voor de buurvrouw gold, zal voor veel meer mensen gelden: als je verhuist naar een nieuwe woonplaats laat je behalve je oude huis ook oude contacten en vriendschappen achter. That’s life.

Naschrift: ergens in 2020 googelde ik uit nieuwsgierigheid mijn oude buurvrouw en kwam ik tot mijn schrik erachter dat ze in april 2018 op 71-jarige leeftijd was overleden. Omdat mijn ex-vrouw en ik samen altijd goed contact met haar hadden gehad toen ze onze buurvrouw was, appte ik dit verdrietige nieuws meteen aan haar. Toen ik op deze app en twee daaropvolgende apps geen reactie ontving, appte ik haar met de vraag waarom ze niet op dit nieuws reageerde. Waarop ik dit keer wél antwoord kreeg: "Ik wist niet dat ik geacht werd hierop te reageren." En dat voor iemand die mij tijdens mijn huwelijk ooit uitmaakte voor niet empathisch (zie column  136)...

 

Niet vlot in het aangaan van sociale relaties

Lastig voor mij is dat ik (ook?) op dit punt anders en gevoeliger ben dan de meeste anderen. Het grootste verschil zit ‘m erin dat de meeste mensen zich veel gemakkelijker door het sociale verkeer begeven dan ik. Zij gaan veel vlotter sociale relaties aan. Een groot pluspunt, maar met als keerzijde dat zij die relaties ook weer een stuk sneller en makkelijker zullen breken dan ik. Al denk ik niet dat dit als een keerzijde zal worden ervaren, aangezien het makkelijk aangaan van nieuwe vriendschappen en relaties als groot voordeel heeft dat je weer veel minder moeite zult hebben met het afscheid nemen van oude.
Behalve dat ik bepaald niet vlot ben in het aangaan van sociale relaties komt hier nog als probleem bij dat ik ergens diep in mij nog steeds een pure romanticus ben. Al kun je je afvragen of het een niet met het ander te maken heeft: is het zo dat omdat ik een romanticus ben ik niet snel sociale relaties aanga (aangezien die vrijwel nooit voldoen aan mijn romantisch beeld ervan) of ben ik een romanticus geworden omdat ik moeizaam nieuwe contacten maak (om maar een soort van excuus te hebben)?
Ik denk toch dat het gewoon het eerste is. Al in de puberteit had ik hele romantische ideeën over wat vriendschap inhield en aan welke “eisen” die moest voldoen en was ik zo naïef om te denken dat mijn beste vriendschappen echte vriendschappen voor het leven waren. Iets waarvan ik nu inmiddels feitelijk kan vaststellen dat dat gewoon niet klopte. Zo heb ik met mijn twee beste vrienden “voor het leven” die getuige waren tijdens mijn (mislukte) huwelijk van bijna twintig jaar geleden inmiddels geen contact meer. Over de ene heb ik geschreven in mijn tweede column (zie column 2) en de andere is dus de aanleiding van deze twee columns. Deel twee volgt meteen hierna (column 250: Echte vriendschap komt van twee kanten). 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie. 

 

248. De een zijn dood is de ander zijn brood

Actualiteit - Sport - Olympische Spelen - Wielrennen 

 

Tragiek

Als sportliefhebber heb ik best veel wielerwedstrijden gezien, maar de finale van de Olympische wegwedstrijd voor vrouwen in Rio de Janeiro is misschien wel de mooiste en in elk geval meest spannende die ik ooit heb gezien. Wat deze gedenkwaardige wedstrijd onvergetelijk maakt, is zonder twijfel de tragiek. En dan heb ik het uiteraard over de tragiek van het verlies van de beste in de koers: Annemiek van Vleuten.

 

De wedstrijd

Voor wie de wedstrijd niet gezien heeft: richting de laatste pittige beklimming van het loodzware parcours zat onze landgenote en Olympisch titelverdediger Marianne Vos in een kopgroep waarbij ze ongetwijfeld eventjes aan titelprolongatie zal hebben gedacht. Helaas voor haar moest ze echter snel passen toen het echt steil begon te worden. 
Ook beste Nederlandse klimster en dus aangewezen kopvrouw en één van de grote favorieten Anna van der Breggen leek het in de finale niet te gaan redden. Onverwacht ging de minder sterk geachte Annemiek van Vleuten er bergop vandoor, gevolgd door de ervaren Amerikaanse klimster en tweevoudig Giro Rosa winnares Mara Abbott.
In de afdaling richting finish nam goede tijdrijder en afdaler Van Vleuten snel afstand van de angstig dalende Abbott en leek de uitstekende Nederlandse tijdrijdster gemakkelijk af te stevenen op de gouden medaille. Maar met nog slechts tien kilometer te gaan, ging het in de afdaling alsnog vreselijk mis voor Van Vleuten. Ze vloog de bocht uit en belandde over de kop in een stenen greppel.

Even later passeerde Abbott de roerloos liggende Van Vleuten en leek haar angst voor afdalen met een voorspong van ongeveer veertig seconden te worden beloond met de mooiste overwinning uit haar carrière. Wat ongetwijfeld ook zou zijn gebeurd als de laatste kilometers hadden plaatsgevonden op een bochtig parcours. Maar doordat de drie achtervolgers - Anna van der Breggen, de Zweedse Emma Johansson en de Italiaanse Elisa Longo-Borghini - op de lange laan richting finish steeds een richtpunt hadden op de in de verte rijdende Abbott, strandde de arme Abbott op slechts een paar honderd meter van de streep. Op het moment dat de achtervolgers Abbott passeerden, maakte Van der Breggen de slimme keus om er een lange sprint van te maken om de goede sprintster Johansson te verrassen. Einduitslag: 1. Anna van der Breggen 2. Emma Johansson 3. Elisa Longo-Borghini en 4. (en dus met lege handen) Mara Abbott.

 

Nieuw perspectief op eigen succes

Met veel strijd, verrassingen, spanning tot aan de finish en “last but not least” tragedie bracht deze wegwedstrijd precies wat topsport zo mooi maakt. Het liet tevens zien dat topsport eigenlijk net als het echte leven soms keihard en onrechtvaardig kan zijn. Waarbij een beetje geluk op zijn tijd nodig is om net het verschil tussen winnen en verliezen te kunnen maken.
Natuurlijk zal Anna van der Breggen zich rot zijn geschrokken toen zij Annemiek roerloos langs de kant van de weg zag liggen. Later verklaarde ze hierover dat ze op dat moment zelfs eigenlijk dacht dat ze dood was (Van Vleuten bleek een zware hersenschudding te hebben opgelopen en een paar scheurtjes in haar wervelkolom).
Maar net als Mara Abbott zal ook Van der Breggen topsporter genoeg zijn geweest om bij de ongetwijfeld eveneens opkomende gedachte dat de verwondingen van Van Vleuten ook gewoon wel eens mee zouden kunnen vallen, te beseffen dat dit dan ook meteen nieuw perspectief bood op eigen succes. De een zijn dood is de ander zijn brood tenslotte. Want wie als topsporter beweert het succes een ander meer te gunnen dan zichzelf is geen topsporter. Ook Marianne Vos had natuurlijk veel liever zichzelf zien winnen dan een van haar collega’s en wie neemt haar dat kwalijk?

 

De gunfactor

Gelukkig kon ik als buitenstaander wel rustig kijken naar wie ik het succes in de koers het meest zou gunnen.
In dit geval was dat al meteen Annemiek van Vleuten en wel om een paar redenen. Ten eerste was ze meer een underdog dan topfavoriet en voor de underdog zijn heeft altijd wel iets moois. Ten tweede wist ik dat Van Vleuten de afgelopen jaren een paar keer pech had gehad door vervelende valpartijen waarmee de gunfactor natuurlijk alleen maar werd vergroot. Je zou dit kunnen vergelijken met iemand een (of zeven) Tour de France overwinning(en) gunnen omdat hij in de jaren daarvoor een kankerpatiënt was geweest. En “last but not least” was Van Vleuten gewoon de sterkste in koers en dan vind je het ook wel zo eerlijk als zij de gouden medaille pakt.
Wel grappig dat mijn gunfactor na de dramatische val van Van Vleuten snel overging op haar eerste achtervolger, de Amerikaanse Mara Abbott. Niet alleen omdat zij na onze landgenoot op dat moment de sterkste in koers was en het dus verdiende, maar ook omdat ik hoorde dat Abbott een paar jaar terug gedwongen was geweest om tijdelijk met wielrennen te stoppen in verband met anorexia. Een vreselijke ziekte waar onze voormalige topwielrenster en meervoudig Olympisch kampioen Leontien van Moorsel helaas alles van afweet.
Maar hoe hard de arme Abbott ook trapte, werd het naarmate de finish naderde steeds duidelijker dat ook zij het nét niet zou gaan redden. Ik vermoed dat de wanhopige Abbott bij dat besef iets moet hebben gedacht als: “Ja, dat is Pech. Rio is een mooie stad, maar (haar finishlijn ligt) net iets te ver weg.” Als variant op het briljante lied “Dodenrit” van de in 2015 overleden Nederlandse tekstschrijver Drs. P.: “Ja, dat is pech. Omsk is een mooie stad maar net iets te ver weg.”

 

Niet-nationalist

Veel tijd om mijn gunfactor over te hevelen naar een ander was er niet, maar desalniettemin was ie snel gevonden: onze landgenote Anna van der Breggen moest het dan maar afmaken en een paar seconden later deed ze dat ook. Toch grappig dat ik als uitgesproken niet-nationalist (nationalisme vind ik maar een eng woord) als het punt bij paaltje komt wel gewoon vaak voor Nederlanders ben bij grote sportevenementen. Al is dat ook weer niet zo vreemd: kijken naar grote sportevenementen zonder voor iemand te zijn, is wel heel saai.

Ja, de wegwedstrijd voor vrouwen in Rio 2016 zal me lang bijblijven. En ook al heeft ze er werkelijk helemaal niets aan, blijft Annemiek van Vleuten voor mij persoonlijk de echte winnares van deze memorabele wedstrijd.

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie. 

 

247. Is 'domme Amerikaan' een pleonasme?

Actualiteit en privé - Vooroordelen - Wapenbeleid VS

 

Discussiëren met mijn ex

Mijn kinderen zijn met hun moeder voor drie weken op vakantie en mijn ex-vrouw vroeg of ik op de twee katten wilde passen. We hebben dit in het verleden vaker voor elkaar gedaan en bovendien ben ik dol op katten dus vind ik dat geen enkel probleem.
Van de week kreeg ik van mijn ex-vrouw de melding dat er een aantal van haar Amerikaanse familieleden van haar moeders kant een avond en nacht in haar huis zouden verblijven. Of ik daar rekening mee wilde houden als ik de katten eten zou komen geven. Ik opperde nog dat die Amerikanen wellicht zelf de katten eten zouden kunnen geven als ze daar waren, maar dat vond mijn ex allemaal te ingewikkeld.
Omdat ik weet dat discussiëren met mijn ex nergens toe leidt en ik het in de eerste plaats gewoon voor de katten en mijn dochter doe (zij is net zo gek op katten als ik), liet ik het maar zo. Dus kwam ik op een avond langs op een moment dat daar een stel - hoe zeg ik het aardig - niet allemaal even slanke Amerikanen met chips op de bank aan het relaxen waren. Ja, ze wisten dat ik langs zou komen om de katten eten te geven, dus dat had mijn ex-vrouw wel aan ze doorgegeven. Maar hen uitleggen hoe je de helft van één blikje kattenvoer moest verdelen over twee hongerige katjes was dus blijkbaar te ingewikkeld en teveel gevraagd. Net als de verwachting dat de Amerikaanse gasten zelf misschien op het briljante idee zouden komen om die katten die zo onrustig in de keuken heen en weer aan het scharrelen waren, eten te gaan geven.  

 

Vooroordelen

Ik besef heel goed dat ik net als iedereen op deze wereld vooroordelen heb en ik weet ook dat ik daar vooral met Amerikanen heel goed voor moet uitkijken.
Het lastige aan vooroordelen is en blijft dat je noch kunt stellen dat alle vooroordelen per definitie kloppen noch dat ze helemaal nergens op slaan. Net als dat de meeste clichés niet voor niets clichés zijn, bevatten vooroordelen regelmatig in meer of mindere mate ergens een kern van waarheid.
Zo zou je kunnen zeggen dat als ik een met hakenkruisen onder getatoeëerde Hells-Angel ontmoet het een vooroordeel van me is om te denken dat ik in elk geval niet te maken heb met een intelligente, empathische, zachtaardige, vredelievende man die wars in van criminaliteit en drank en drugs. Maar ik zou toch ook niemand willen aanraden om er geld op te zetten dat ik er helemaal naast zit.

Desalniettemin moet ik uitkijken bij gedachtes die in me opkwamen bij het tafereel van die (deels) dikke Amerikanen die aan de drank en chips zaten terwijl ik braaf de katten eten gaf: “Ach, het zijn domme Amerikanen, daar kunnen zij ook niets aan doen.” Of om het “iets” dramatischer in de “eigen” woorden van de veelal zeer religieuze en Jesus Loving Amerikanen te formuleren: “Vader, vergeef het hun want zij weten niet wat ze doen.” (Lucas 23:34).

 

Donald Trump of all people

Keer op keer dwingen de Verenigde Staten mij keihard te vechten tegen mijn vooroordelen over hun burgers. Maar mijn God, wat maken ze het mij moeilijk.
Wat zegt het bijvoorbeeld over een land en haar burgers als het met z'n allen de mogelijkheid heeft om uit meer dan driehonderd miljoen mensen twee wijze, verstandige kandidaten te kiezen die ze geschikt achten om het land te leiden en ze komen dan uiteindelijk "of all people" met Donald Trump als een van die twee op de proppen? Ik weet het niet hoor, maar ik kan me voorstellen dat ik me als Amerikaans burger de ogen uit mijn hoofd zou schamen, ook al weet ik dat het hier om plaatsvervangende schaamte gaat en ik er verder ook niets aan kan doen.
Je gaat je ook meteen afvragen hoe het in godsnaam mogelijk is dat nota bene dit land het gebracht heeft tot machtigste land ter wereld. Wat moet dat wel niet zeggen over de rest van de wereld? Zo kan ik namelijk wel een grote mond hebben over de Verenigde Staten, maar ondertussen hebben wij hier weer Geert Wilders, misschien wel onze volgende premier. Over de ogen uit mijn kop schamen gesproken...

 

Briljant plan uit Texas

De aankomende Trump-stemmers staan te popelen om het straks voor het zeggen te hebben. Van de week kwamen ze in Texas weer met een briljant plan dat hun grote wijze leider himself zou kunnen hebben bedacht.
Hoe voorkom je dat een boos individu met een stel wapens een bloedbad aanricht op een Universiteit? Dat lijkt misschien een lastig probleem, maar een beetje Trump-aanhanger denkt niet in problemen maar in oplossingen. En kijkend naar de verschillende soorten mogelijke oplossingen die er voor een probleem zijn, denken de Trump-stemmers daarbij altijd aan het soort dat precies bij hen past: jawel, aan simpele oplossingen! Waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan: geef alle studenten gewoon de vrijheid om uit zelfverdediging een eigen wapen mee te nemen naar de collegezaal en voilà, problem is solved!

 

Geniale stap verder: geef alle kinderen vanaf vier een wapen

Briljant in zijn eenvoud, ja dat kun je wel aan de Trump-aanhangers overlaten. En ik zou in deze genialiteit van denken nog graag een stap verder willen gaan om alle schietpartijen op alle scholen in de Verenigde Staten te voorkomen. Geef alle kinderen vanaf zeg een jaar of vier behalve schoolboeken ook een mooi (liefst semi-automatisch) wapen cadeau, maak naast rekenen en taal ook van schietles een verplicht schoolvak en ik garandeer je dat geen enkele terrorist het ooit meer in zijn hoofd zal halen om een bloedbad op een school aan te richten. Want wat is er voor een zelfmoordterrorist nou vernederender dan bij binnenkomst op een crèche door de eerste de beste kleuter een kogel door je hoofd gejaagd te krijgen?

Domme Amerikanen...

Ook al ben ik goed op de hoogte van de gevaren van mijn vooroordelen over het "God bless America" volk dan nog betrap ik mezelf op het nadenken over vragen als: "Is de term domme Amerikaan een pleonasme, ja of nee?" Ik hoor graag van een ieder die mij met scherpe argumenten ervan kan overtuigen dat het antwoord op deze vraag toch echt "Nee" is...

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.