287. Mijn gras is groener dan aan de overkant!

Actualiteit en privé - Sport - Rechtvaardigheid - M/V verschillen

 

Arme multimiljonair

Ach gossie, de legendarische oud-tennisster Martina Navratilova blijkt voor haar werk als commentator voor de BBC tien keer zo weinig te verdienen als haar legendarische mannelijke collega John McEnroe. Tennisliefhebber of niet, ik kan er niets aan doen maar het eerste wat ik dacht toen ik de boze Navratilova hierover hoorde klagen was: “Shut alsjeblieft the fuck up Martina!”
Arme multimiljonair Navratilova verdient voor twee weken parttime commentaar leveren bij tenniswedstrijden op Wimbledon slechts € 17.500 tegenover de € 175.000 waar multimiljonair John McEnroe het mee moet doen. Al schijnt McEnroe voor dat iets minder bescheiden bedrag wel iets meer uren te moeten werken dan Navratilova. "Maar niet tien keer zoveel als ik!", benadrukt de voormalig tennisster. 

 

Heb ik geen rechtvaardigheidsgevoel?

Nu is het natuurlijk de bedoeling dat ik medelijden krijg met Martina. Omdat het niet om het geld gaat, maar om het principe en ik dit dus onrechtvaardig zou moeten vinden. Maar vreemd genoeg gebeurt dat niet. Ik erger me juist dood aan Navratilova.

Heb ik dan geen rechtvaardigheidsgevoel? Nee, dat zou ik nou niet bepaald zeggen. Integendeel zelfs: ik weet van mezelf dat ik vergeleken met de mensen om mij heen juist een extreem rechtvaardigheidsgevoel heb. Eentje waarvan bijvoorbeeld mijn kinderen wel eens moe worden: “Daar heb je papa weer met zijn levensles nummer 1 dat het leven niet rechtvaardig is.” En precies dáár zit nou het probleem: ik heb juist een te sterk rechtvaardigheidsgevoel om met de verongelijkte houding van Navratilova mee te kunnen gaan. 

 

Vrouwen, weest aan uw man onderdanig

Ik wil niet slijmen, maar als iemand voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen is (én tussen mensen in het algemeen) ben ik het wel. Ik kan eenvoudigweg geen goed rationeel argument bedenken waarom een man "meer gelijk(waardig)" of “more equal” zou moeten zijn dan een vrouw (en vice versa net zo).
De ongelijkheid tussen man en vrouw op deze wereld is natuurlijk vooral een uitvloeisel van een van de meest opvallende uitvindingen van de mens: religie. “Vrouwen, weest aan uw man onderdanig als aan den Here, want de man is het hoofd van zijn vrouw, evenals Christus het hoofd is zijner gemeente. (...) Welnu, gelijk de gemeente onderdanig is aan Christus, zo ook de vrouw aan de man, in alles.” (Efeziërs 5: 22-33)
Dan kan CDA-leider Sybrand Buma nog zo ijverig eindeloos blijven herhalen dat gelijkheid een typisch christelijke waarde is, maar het enige wat hij daarmee bereikt is dat je kunt concluderen dat de leider van "onze" grootste christelijke partij een stuitend gebrek aan kennis heeft op het gebied van de Bijbel en van de geschiedenis van het christendom. Al draait een beetje christen er natuurlijk zijn hand niet voor om om alles wat scheef staat in de Bijbel weer recht te lullen. Door bijvoorbeeld met “alternatieve interpretaties” te komen, waardoor de lezer het natuurlijk allemaal verkeerd begrepen heeft en er in de Bijbel eigenlijk precies het tegenovergestelde staat van wat je denkt te lezen.

 

Toppunt van ironie

Toen mijn (inmiddels ex-) vrouw met mij trouwde en aangaf dat ze mijn achternaam niet zou gaan dragen omdat ze de vanzelfsprekendheid waarmee al die domme, ouderwetse en vooral volgzame vrouwen maar klakkeloos de achternaam van hun man aannamen echt bespottelijk vond, gaf ik haar groot gelijk. En dat ze alleen onder huwelijkse voorwaarden wenste te trouwen omdat ze vond dat ieder mens een individu is dat na een eventuele scheiding (die er ook kwam) voor zichzelf moet kunnen zorgen zonder financiële steun van de ex-partner, vond ik ook niets anders dan logisch.
Toppunt van ironie is overigens dat daar waar ik deze standpunten tot op de dag van vandaag nog steeds heb, mijn ex-vrouw ze al vrij snel na ons huwelijk weer liet varen. Binnen vijf jaar na onze scheiding was mijn ex opnieuw getrouwd. Maar ditmaal besloot ze alles 180 graden anders te doen: ze trouwde met een niet al te slimme man met een beetje kort lontje (aardig gezegd), in - jawel - gemeenschap van goederen. Overbodig te zeggen dat ze daarnaast in één moeite door ook maar heel volgzaam zijn achternaam aannam. Het mocht allemaal overigens niet baten: binnen vijf jaar was ze opnieuw gescheiden. 

 

Shit, mijn gras is groener dan aan de overkant

Terugkomend op mijn ergernis over Martina Navratilova: er is niks makkelijker dan je kwaad maken omdat je buurman meer heeft dan jij. Maar o jee wat is het toch verdomd moeilijk om je kwaad te maken omdat jij meer hebt dan je buurman. Ooit iemand horen zeggen: “Help, mijn gras is een stuk groener dan aan de overkant”?
Daar waar mensen zich vergelijken met anderen, doen zij dat vanuit hun ego en hun afgunst vrijwel altijd met mensen die meer hebben dan zij. Voor deze mensen werkt rechtvaardigheid één kant op: het is wel rechtvaardig dat ik evenveel krijg als degenen die meer verdienen dan ik, maar het is niet rechtvaardig dat degenen die minder verdienen dan ik evenveel krijgen als ik. Zo zullen er ook zat commentatoren zijn - waaronder ook mannen - die voor twee weken Wimbledon een stuk minder verdienen dan Navratilova.

Waarmee ik weer terugkom op een van mijn stokpaardjes: mensen vinden altijd dat ze - letterlijk én figuurlijk - meer verdienen dan ze verdienen waarbij ze de vervelende neiging vertonen om alles wat in hun leven mee heeft gezeten normaal te vinden omdat dat zou zijn voortgekomen uit hun inzet en/of kwaliteiten en vaardigheden. Terwijl ze alles wat hen tegen heeft gezeten vooral zullen toeschrijven aan pech of externe omstandigheden waar zij zelf niets aan kunnen doen.

Natuurlijk kan ik ook de hele dag gaan klagen over het feit dat ik door een combi van allerlei nature en nurture-omstandigheden minder verdien dan de meeste mensen om mij heen. Iets wat helaas ook klopt. En natuurlijk - niets menselijks is mij vreemd - klaag of baal ik hierover wel eens.
Maar gelukkig staat daar tegenover dat er bij mij echt geen dag voorbij gaat waarin ik niet besef dat ik het in mijn situatie nog steeds veel beter heb dan meer dan vijfennegentig procent van de wereldbevolking. Kortom, een beetje nederigheid van mijn kant is wel op zijn plaats en gelukkig heb ik die ook.
Een beetje nederigheid tonen is iets wat een multimiljonair als Martina Navratilova ook zou moeten doen. Ik ken haar niet, maar het zou mij niet verbazen als zij hetzelfde doet wat veel rijke mensen plegen te doen: ze vindt dat ze al die miljoenen verdiend heeft omdat ze er keihard voor heeft gewerkt. Ja, alsof er op deze wereld geen mensen rondlopen die in hun leven veel en veel harder hebben gewerkt dan mevrouw Martina Navratilova en daar slechts een habbekrats voor hebben gekregen. En dan praat ik nog niet eens over het feit dat de meeste van deze mensen wel wat nuttiger werk deden dan het spelen van wat onbenullige tennispotjes. 

 

Nog een hoop te leren over het begrip rechtvaardigheid

Het is maar hoe je naar de wereld kijkt. Of je kijkt om je heen en je ziet vooral degenen die het beter hebben dan jij of je kijkt wat verder dan je neus lang is en je ziet - zeker als je in het rijke Westen woont - vooral degenen die het een stuk minder hebben dan jij. Het is net even het verschil tussen een egoïst zijn en iemand met een empathische en altruïstische inslag.
Wie kijkt naar deze wereld en begint over onrechtvaardigheid omdat jij als vrouw bijna twintigduizend euro voor twee weken parttime werken krijgt, terwijl je mannelijke collega daar bijna twee ton voor krijgt, heeft nog een hoop te leren over het begrip rechtvaardigheid.
Laten we het eerst maar eens gaan hebben over wat simpele feiten: een klein groepje mensen (de aantallen variëren van 8 tot 42) heeft evenveel geld als de armste helft van de wereldbevolking (3,7 miljard mensen). Tussen 2016 en 2017 werd de wereld 9 biljoen (9.000.000.000.000) dollar rijker waarvan maar liefst 82 procent (7,38 biljoen dollar) in handen kwam van de rijkste 1 procent. De armste 50 procent van de wereldbevolking ging er geen cent op vooruit. Met die 7,38 biljoen dollar zou de armoede in de wereld zeven keer kunnen worden verholpen. Sinds eind jaren 1970 zijn de belastingtarieven voor de rijkste mensen gedaald in 9 van de 10 landen. Dit is ten koste gegaan van de armen en de middenklasse. Ongeveer 70 procent van de wereldbevolking leeft van een inkomen van minder dan 7 euro per dag.
Vergelijk dit salaris eens met het salaris of - nog beter - met het vermogen van multimiljonair Martina Navratilova en dan begrijp je waarom ik niet snel onder de indruk ben van het verongelijkte gedrag van (voormalige) proftennissters of bijvoorbeeld beroemde actrices uit Hollywood als ze klagen over hun mindere salarissen ten opzichte van hun mannelijke collega’s. Wie echt indruk op mij wil maken, moet eens gaan klagen over het feit dat hij/zij zoveel meer geld verdient dan de rest van de wereldbevolking.

 

Besef verdomme eens hoeveel groener ons gras is dan aan de overkant...

 

 

En dan nog dit...

Afgezien van alles heb ik nog meer slecht nieuws voor Martina Navratilova: ik vind John McEnroe als commentator een stuk beter en vooral grappiger dan Navratilova. Want ook al zijn mannen en vrouwen voor mij gelijk en moeten ze gewoon gelijk worden behandeld, wil dat natuurlijk nog niet zeggen dat ik ook denk dat mannen en vrouwen precies hetzelfde zijn. Zo kan ik er bijvoorbeeld met geen mogelijkheid omheen dat als ik naar humor kijk ik mannen over het algemeen veel grappiger vind dan vrouwen. Een mening die overigens door diverse vrouwen in mijn omgeving wordt gedeeld. Maar wat mij er niet van weerhoudt om verzuurde feministes op te roepen om kwaad op mij te reageren en daarmee opnieuw mijn gelijk te bewijzen…

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie. 

 

187. Over het paard getilde geldwolven

Actualiteit - Zelfverrijking - Nature/Nurture

 

Yefgeni Kafelnikov

Ooit maakte de Russische tennisser Yefgeni Kafelnikov de "briljante" opmerking dat hij vond dat tennisprofs te weinig geld verdienden. "Want golfers verdienen veel meer dan wij", zo  redeneerde hij.
Het beeld dat sommige Russen na de val van het IJzeren Gordijn domme over het paard getilde geldwolven zijn geworden, werd bevestigd door Marat Safin die zijn collega en landgenoot gelijk gaf. Gelukkig werd Kafelnikov flink de oren gewassen door toenmalige wereldtoppers Andre Agassi en Pete Sampras die hem duidelijk maakten dat hij beter zijn mond kon houden.

 

Fabrieksarbeider in Bangladesh

Kijken we naar het Nederland van nu dan kun je concluderen dat onze topbankiers de Yefgeni Kafelnikovs van het bankwezen zijn die met afgunst en dollartekens in de ogen verlekkerd zitten te kijken naar de golfers: hun collega’s bij de grote internationale banken die hard lachen om de “lage” salarissen en bonussen bij de Nederlandse banken.

Ach, het is maar voor welk referentiekader je kiest. Een topbankier zou voor de grap zichzelf eens moeten vergelijken met een arme fabrieksarbeider in Bangladesh die ongeveer dertien uur per dag, zes dagen en tachtig uur in de week en meer dan driehonderd dagen per jaar kleding maakt voor het rijke westen.  Waar hij dan omgerekend ongeveer acht cent per uur, één dollar per dag, 24 euro per maand en driehonderd euro per jaar voor krijgt.

Als je je daarmee vergelijkt, moet je je wel ontzettend dom voelen om te gaan klagen dat andere topbankiers meer miljoenen verdienen dan jij. Dan lijkt een bonusje van pakweg honderdduizend euro bij een verlieslijdend bedrijf opeens helemaal niet zo gek.

Al zal zo’n topbankier daar waarschijnlijk tegenin brengen dat hij het geld letterlijk en figuurlijk hard heeft verdiend. Ten eerste vanwege zijn kwaliteiten en ten tweede omdat hij er keihard voor heeft gewerkt. Alsof alle anderen uit zijn omgeving, laat staan uit de rest van de wereld, deze kwaliteiten niet (kunnen) hebben en/of allemaal minder hard werken dan hij.

 

Geluk verwarren met vakmanschap

Geluk verwarren met vakmanschap is en blijft een veelgemaakte ingeburgerde fout. Wie denkt dat succes geheel voortkomt uit talent, doorzettingsvermogen en hard werken vergist zich en vergeet voor het gemak de allerbelangrijkste factor: geluk.
Geluk in de nature (hersens/IQ, gezondheid etc.) en nurture (opvoeding, leefomgeving etc.) omstandigheden gecombineerd met het geluk onderweg in het leven (bijvoorbeeld op het goede moment op de goede plaats zijn) zijn in de eerste plaats bepalend voor de kans op succes.
Wie als topbankier oprecht denkt dat hij hetzelfde succes zou hebben bereikt als hij zoon van de fabrieksarbeider in Bangladesh zou zijn geweest, werpe het eerst een steen (of mag het zeggen). Misschien een leuk idee voor een nieuw televisieprogramma: carrièreruil. Laat een topbankier en een fabrieksarbeider een weekje van baan ruilen en film hun ervaringen.

 

Het vrouwtje Piggelmee-syndroom

Geen mens lijkt het in zijn hoofd te halen om zijn eigen inkomen en vermogen te vergelijken met mensen om hem heen die het minder hebben dan hij. Laat staan met mensen die ver-van-mijn-bed wonen en die praktisch niets hebben. Wat hen echter niet minder mens maakt.
Nee, we blijven er allemaal de voorkeur aan geven om daar te kijken waar het gras groener is, want dát willen we bereiken en pas dan kunnen we gelukkig zijn. Ik noemde dat ooit het vrouwtje Piggelmee-syndroom (zie column 6): je bent nooit tevreden, je wilt altijd meer. Reden waarom de grootste strebers zich gemiddeld altijd minder gelukkig voelen dan de meeste anderen: er is altijd wel iemand te vinden die een (nog) groter huis, duurdere auto en mooiere partner heeft dan jij.
Grappig feit is ook dat mensen gelukkiger blijken te zijn als ze zeg €60.000 euro per jaar verdienen en iedereen in hun directe omgeving €40.000 dan als ze €80.000 zouden verdienen en de rest een ton.

 

Mmm, apart

Ironisch is dat ik me behalve aan het vreselijk egocentrische graaigedrag ook enorm stoor aan alle ophef erover.
Graaigedrag bestaat al zo lang als de mens en geld/banken bestaan, maar alleen in crisistijd vinden we blijkbaar dat er iets aan moet worden gedaan. Dus zo lang als wij het slecht hebben, vinden we dat niemand verder het recht heeft om te graaien. Maar als wij het (ook) goed hebben, lijken onze bezwaren plotsklaps verdwenen te zijn (zie ook column 51). Mmm, apart. Of komt dat wellicht doordat er in velen van ons Yefgeni Kafelnikovjes schuilen die als ze eenmaal de kans krijgen zullen grijpen wat ze grijpen kunnen?

Wie van u zonder gevoelens van hebzucht is, werpe het eerste muntje weg... en zal het meest gelukkig zijn!

 

Tonko

 

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

163. Absolute and total luck (3/3)

Actualiteit - Arm-Rijk verschillen - Toeval en Geluk

 

Geweldige uitvinding

Waar ik me bij een bepaald soort rijke mensen vooral enorm aan kan storen, is hun neiging om het kapitalisme te bejubelen alsof het een of andere geweldige uitvinding is waarbij iedereen gelijke kansen krijgt en waarbij alleen maar die winnaars (lees: zijzelf) komen bovendrijven die het (geld) ook letterlijk en figuurlijk het meest hebben verdiend. Omdat zij het hardst zouden hebben gewerkt van iedereen en omdat zij de economie evenredig aan hun eigen inkomens en vermogens het meest hebben laten groeien.

 

Retorische vraag

Over het feit dat er op deze wereld heel veel mensen zijn die even hard of zelfs harder werken dan zij, maar die helaas de (o.a. nature en nurture) omstandigheden minder mee hebben, omdat ze bijvoorbeeld in een arm land leven met weinig mogelijkheden (en wie zij - met wat pech - dus zelf ook hadden kunnen zijn), zul je ze niet horen. Net als dat ze er zelf niet over zullen beginnen dat hun eigen vermogens toch wel een stuk sneller groeien dan de economie om hen heen. Iets waarvan Piketty in zijn boek heeft aangetoond dat dat gewoon een feit is: de vermogens van de rijksten zijn de afgelopen decennia gemiddeld drie tot vier keer sneller gegroeid dan de economie!
En het zijn natuurlijk niet alleen de vermogens die buitenproportioneel zijn gestegen. Toen in de Verenigde Staten de crisis in 2009 bijvoorbeeld op haar dieptepunt zat, ging 95% van de inkomensgroei naar de rijkste één procent. Interessante (maar retorische) vraag: zou dat zijn omdat de kwaliteit van de arbeid van die één procent nu eenmaal veel hoger was dan die van de overige 99 procent of zou het ermee te maken kunnen hebben dat die één procent in een positie zat waarin ze zeggenschap hadden over de verdeling van de inkomens én bonussen?

 

Materialistische vriend

Het doet me denken aan een goede, doch materialistische vriend van me die als manager bij een bank werkt en die mij vertelde dat hij er hard om moest lachen toen daar onder druk van buitenaf bepaalde bonussen werden afgeschaft. Het grappige voor hem was dat als dit gebeurde, de leiding er wel op toezag dat de afgeschafte bonussen ruimschoots werden gecompenseerd door riante salarisverhogingen waardoor ze er zelf allemaal per saldo alleen maar op vooruitgingen.

De factor geluk

In mijn ogen zou het dit soort rijke mensen sieren als ze wat meer bescheidenheid, nederigheid en dankbaarheid zouden tonen vanuit het besef dat ze in het leven veel dingen mee hebben, wat niet iedereen op deze wereld gegeven is. Tja, als je opgroeit in een of ander rijk, democratisch, land met ouders met goede banen en veel vermogen en dergelijke, heb je makkelijk praten. Zelfs binnen zo'n rijk westers land kun je op het gebied van nature en nurture omstandigheden nog veel geluk hebben ten opzichte van anderen. Laten we eerlijk zijn: of je in Nederland nou opgroeit in Bloemendaal met ouders waarvan de een bankdirecteur is en de ander huisarts of je groeit op in een of andere arme wijk in Rotterdam met een moeder in de bijstand en een drugsverslaafde vader die verdwenen is, dat scheelt nogal een slok op een borrel. Dat hierbij al vanaf de geboorte bij de één de statistische kans op succes en rijkdom "ietsje groter" zal zijn dan bij de ander hoef ik verder niet toe te lichten.
Een prachtig voorbeeld van hoe belangrijk de rol van geluk kan zijn, liet Twan Huys twee weken geleden zien in DWDD. Het betreft een fragment uit een speech van Melinda Gates op de Stanford University in San Fransisco waarin ze het heeft over de rol die geluk heeft gespeeld in de carrière van haar beroemde man Bill Gates. Waarmee ze in feite de kern van mijn columns hierover perfect samenvat:

"(...) But there's another essential ingrediant of succes and that is luck. Absolute and total luck. When were you born? Who are your parfents? Where did you grow up? None of us earn these things. These things were given to us. So when we strip away all of our luck and our privilege and we consider where we would be without them, it becomes someone much easier to see someone who is poor and say that could be me. And that's empathy."

Een recht-van-de-sterkste-strijd

Ondanks dat ik er zelf totaal anders over denk, zou ik nog wel enigszins respect kunnen opbrengen voor rijke mensen die in plaats van dat ze een vorm van gepaste nederigheid tonen er gewoon hardop voor uitkomen dat zij alleen maar bezig zijn met zichzelf, overleven en een recht-van-de-sterkste-strijd.  Waarbij het heel egoïstisch ieder voor zich is en je het je echt niet kunt permitteren om, behalve aan je gezin en familie, aan de rest te denken. In feite valt er natuurlijk ook best iets voor te zeggen dat je als zoogdier vindt dat het je goed recht is om dit standpunt in te nemen. Kijkend naar het dierenrijk is dat tenslotte compleet normaal: het is doden of gedood worden.

 

Sociale consensus

Maar toch hoor ik gek genoeg weinig rijke mensen zoiets zeggen. De fascinerende vraag is waarom niet? Ik denk dat dit simpelweg komt doordat er onder de mensen een sociale consensus heerst die samengevat erop neerkomt dat wij vinden dat wij het niveau zijn ontstegen waarop dit soort primair, dierlijk gedrag plaatsvindt. Wij mensen hebben empathie en kunnen wél (of méér) aan anderen denken! Om die reden is het onder de mensen toch behoorlijk “not done” om ervoor uit te komen dat je alleen maar aan jezelf denkt en dat de rest je maar weinig kan schelen.
Het is precies als een wielrenner a la Lance Armstrong die op de vraag of hij ooit doping heeft gebruikt, slim antwoordt dat hij heel vaak is gecontroleerd en dat er nooit iets is gevonden. Zo’n wielrenner kan ook gewoon “Nee” zeggen, maar omdat liegen in onze maatschappij wordt gezien als sociaal onwenselijk beantwoordt hij de vraag op zo’n manier dat hij niet liegt wat hem een beter gevoel geeft.

Ontzettend hypocriet

Ik weet niet of ik nou blij moet zijn met dit soort vormen van sociaal wenselijk gedrag of juist kwaad. Ik kan blij zijn, omdat het de indruk (beter: illusie) wekt dat er onder de mensen een soort objectief goed-en-kwaadbesef leeft waarbij we het er allemaal over eens zijn dat liegen onder het kwade valt en denken aan anderen onder het goede. Maar ik kan ook boos worden, omdat het allemaal zo ontzettend hypocriet is.
De gemiddelde mens liegt ongelofelijk vaak (zie bijvoorbeeld column 73) en is over het algemeen niet zo’n liefhebber van eerlijk delen. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar hoe vaak kinderen liegen en hoeveel moeite zij hebben met (eerlijk) delen. Je kunt dit afdoen met de opmerking dat het nog kinderen zijn die nog een boel moeten leren. Maar de interessante vraag is of als (!?) ze later als volwassenen minder liegen en meer delen ze dit doen a. omdat ze van gedachten zijn veranderd of b. omdat ze beseffen dat dat sociaal wenselijk gedrag is wat er van hun verwacht wordt. Maar waarvan je je ondertussen kunt afvragen of ze diep in hun hart eigenlijk niet stiekem net zo primair zouden willen reageren als dat ze als kind deden...

 

Onbewoond eiland

Over de discussie rondom delen en sociale druk/wenselijkheid heb ik ooit een simpel gedachte-experiment verzonnen. Stel eens voor dat een groep van honderd mensen aanspoelt op een onbewoond eiland waarop zich één grote kist met voedingsmiddelen en andere nuttige dingen en producten bevindt. De groep is qua samenstelling een perfecte afspiegeling van de mensheid (man, vrouw, regio, ras, geloof, seksualiteit, intelligentie, kracht etc.).

Hoe zal de groep de inhoud van de kist met elkaar gaan verdelen? 

Wat er vervolgens ook gebeurt, durf ik gerust te stellen dat niemand van de groep het alleen of met één of twee anderen in zijn hoofd zal halen om zich snel negentig procent van de voorraad toe te eigenen. Iets wat kijkend naar de verdeling tussen arm en rijk in de wereld in het gewone leven volstrekt normaal is, zal op dit eiland niet snel gebeuren. Waarom eigenlijk niet?
Ten eerste simpelweg omdat dit soort gedrag als sociaal onwenselijk zal worden gezien. En het aldus ook nooit door de groep zal worden geaccepteerd. Sterker nog, ik denk dat als je zo'n egoïstisch plan hebt je serieus moet uitkijken dat je niet meteen wordt gelyncht.
De tweede reden waarom dit soort asociaal gedrag niet zal plaatsvinden, heeft ermee te maken dat het nogal uitmaakt of je ergens in de luwte kunt graaien ten koste van anderen of dat je in het zicht van deze mensen je hebzucht zo open en bloot tentoonspreidt.

 

Schaamte

Misschien hard om te zeggen, maar het is een beetje te vergelijken met de keus tussen het één voor één doodschieten van allemaal joodse vrouwen en kinderen die je aankijken voordat je de trekker overhaalt of dat je ze allemaal tegelijk "mag" vergassen door een blik Zyklon B-korrels door een dakluik leeg te gooien.
Vanuit egoïstische redenen ben je druk bezig om je eigen hachje te redden of te verbeteren, maar je voelt ergens (door sociale druk van buitenaf of is het toch gewoon je geweten?) toch iets van schaamte in wat je doet en dus doe je dat liever zoveel mogelijk onopvallend en buiten beeld. 

Waarmee ik weer terugkom op mijn stelling in deel 1 (klik hier) dat je tijdens het door en door analyseren van het menselijk gedrag uiteindelijk steeds weer op het ego zult stuiten. 

 

Conclusie

Wil jij leven in een wereld waarin de verhouding tussen arm en rijk zo scheef is dat de 85 rijkste mensen evenveel geld hebben als de helft van de totale wereldbevolking en waarbij het duidelijk is dat deze kloof tussen arm en rijk alleen maar nóg groter en groter zal gaan worden?

Dàt is wat mij betreft de (voor mij persoonlijk retorische) kernvraag hier.

Voor degenen die hierop “Ja” antwoorden vanuit de overtuiging dat dit nu eenmaal het gevolg is van de recht-van-de-sterkste-strijd waarmee we allen te maken hebben, kan ik nog wel enig respect opbrengen.

Voor degenen die hetzelfde antwoord geven vanuit de overtuiging dat het kapitalisme voor de economie het meest eerlijke en rechtvaardige systeem is waarin iedereen gelijke kansen heeft, kan ik dat niet.
In dat geval ben je in mijn ogen op zijn zachtst gezegd heel naïef. Of je vindt het systeem vooral eerlijk en rechtvaardig omdat je weet dat jij in elk geval toch als een van de "winnaars" eruit zult komen. Waarbij je jezelf voorhoudt dat jouw kwaliteiten en werklust het verschil zullen maken en de anderen er dan maar harder voor hadden moeten werken. 

 

Beste slotwoord

Ach, het beste slotwoord komt van Thomas Piketty zelf: “Met ongelijkheid is niets mis. Met extreme ongelijkheid wel.”

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

Bill and Melinda Gates
2014 Commencement Speech
Stanford University

Melinda Gates over de rol van geluk (22:20 - 23:10) 

 

162. Zeven miljard miljardairs, wauw! (2/3)

Actualiteit - Arm-Rijk verschillen - (On)Rechtvaardigheid

 

Zelfbeschermingsmechanisme

Mijn standpunt dat geluk en pech in de nature en nurture omstandigheden van groot belang zijn voor het wel of niet behalen van succes en rijkdom lijkt me niet gewaagd en zelfs gewoon een gegeven. Toch lijkt dat het voor veel mensen niet te zijn.
Hoe verschillend mensen onderling ook zijn, zie je op dit punt ook grote overeenkomsten. Zo kun je bijvoorbeeld gerust stellen dat over het algemeen geldt dat hoe beter mensen het financieel hebben, hoe groter de kans is dat ze tot de kapitalistische survival-of-the-fittestgroep behoren en dat hoe slechter ze het financieel hebben hoe groter de kans is dat ze in de sociale groep zitten (zie deel 1).

Hierachter zit weer het simpele patroon dat mensen geneigd zijn hun successen geheel toe te wijzen aan hun eigen kwaliteiten, terwijl als ze falen of het lukt niet zoals ze willen het geheel zal worden toegeschreven aan externe factoren of pech. Noem het een vanuit de primaire oerdrift gecreëerd zelfbeschermingsmechanisme om te voorkomen dat we kritisch naar onszelf moeten kijken. 

Geluk en pech

Natuurlijk zullen veel succesvolle mensen roepen dat ze succesvol zijn geworden door bijvoorbeeld hun eigen talent en doorzettingsvermogen. Dat mag misschien kloppen, maar daarbij vergeten ze voor het gemak even dat ze voor deze eigenschappen in meer of mindere mate ook hulp hebben gehad van hun (gunstige) nature en nurture omstandigheden.
Het is tenslotte niet alsof ze vanuit een nulpunt deze eigenschappen voor zichzelf hebben gecreëerd of zo. En dat hun succes dus voor honderd procent hun eigen verdienste is geweest.
Daarnaast is er nog het raadsel dat er genoeg andere mensen met minstens evenveel talent en doorzettingsvermogen zijn (geweest) die geen succes hebben (behaald). Hoe zit het daar dan mee?
Dit heeft er weer mee te maken dat je voor succes naast de gunstige nature en nurture omstandigheden op andere gebieden ook nog gewoon simpelweg geluk moet hebben. Ik noem bijvoorbeeld: zakelijk gezien ergens op het goede moment/de juiste tijd op de goede plek zijn of vanuit je netwerk een welkome kruiwagen van iemand krijgen of een succesvol persoon tegenkomen die het toevallig helemaal in jou ziet zitten (de laatste twee voorbeelden hebben ook weer veel te maken met de juiste nurture omstandigheden) etc.
Dit zijn allemaal factoren die wij mensen weinig of niet in de hand hebben. Behalve dat we vanuit ons doorzettingsvermogen eindeloos door kunnen gaan met het ondernemen van nieuwe pogingen waar vanuit we dan maar hopen dat we op die manier wat geluk afdwingen. Waarbij 'hopen' het goede woord is, aangezien niemand van ons garanties krijgt. Voor het afdwingen van geluk heb je tenslotte ook weer geluk nodig...

Oliedomme man

Toch blijft het mij opvallen dat je in de door Piketty ontstane discussie veel rijke mensen hoort verkondigen dat ze voor hun geld hard hebben gewerkt en het dus letterlijk en figuurlijk verdiend hebben. Alsof alle anderen op deze wereld precies hetzelfde hadden kunnen verdienen als zij als ze maar iets beter hun best hadden gedaan.
Precies als die oliedomme man uit column 114 die aangaf het geweldig nieuws te vinden dat de 85 rijkste mensen in de wereld evenveel geld blijken te hebben als de armste helft van onze wereldbevolking (3½ miljard mensen), omdat dit nieuws die 3½ miljard "luie" mensen zou moeten motiveren om óók zo hard te gaan werken om dat te bereiken.
Stel je eens voor dat alle mensen in de wereld even hard zouden werken als die 85 rijkste mensen, dan zou dus iedereen op deze aarde miljardair zijn! Zeven miljard miljardairs, wauw, fantastisch toch!

 

Luie donders

Mijn God, zat de wereld maar zo simpel in elkaar dat voor iedereen in deze wereld geldt dat naarmate je harder werkt je evenredig meer geld verdient en vice versa. Dat zou nog eens eerlijk zijn! Maar laten we eerlijk (!) zijn: daar is op deze wereld natuurlijk helemaal geen sprake van.

Wie zonder met zijn ogen te knipperen beweert dat het bijvoorbeeld eerlijk is dat een voetballer als Ronaldo meer dan tweehonderdduizend euro per dag verdient en een miljard mensen op deze wereld voor hun werk minder dan een dollar per dag krijgen, liegt of geeft een wel hele vreemde betekenis aan het woord 'eerlijk'. Als Ronaldo er nou tweehonderdduizend keer zo hard voor zou moeten werken als die miljard "luie" donders, kan ik me er nog iets bij voorstellen.
Nou is “hard werken” een subjectief begrip, maar een (objectief) feit is wel dat als je kijkt naar de gemiddelde werkweek van een profvoetballer je gerust mag concluderen dat die miljard mensen gemiddeld veel meer arbeidsuren zullen maken dan een Ronaldo. Ik durf zelfs nog een stap verder te gaan door te stellen dat de persoon die fysiek (en dan zwijg ik nog over het mentaal zware aspect ervan) het meest én hardst werkt van iedereen op deze wereld eerder tot het (grote) armere deel van de bevolking zal behoren dan tot het (heel kleine) rijke deel.

Levensles 1 voor mijn kinderen all over again: life isn't fair. 

Tonko

 

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

 

161. Some are more equal than others (1/3)

Actualiteit - Arm-Rijk verschillen - Nature-Nurture 

 

Dagoberducktaks

Bij DWDD gisteravond ging het over de tien woorden die Van Dale Uitgevers weer heeft genomineerd voor de titel "Woord van het jaar". Eén van die woorden is “dagobertducktaks”, de extra belasting voor heel rijke mensen. Natuurlijk kan dit woord niet los worden gezien van de wereldberoemde Franse econoom Thomas Piketty die een paar weken geleden nog op uitnodiging van de Tweede Kamer in ons land was om zijn belangrijkste conclusies uit zijn bestseller “Le Capital du XXI siècle” te bespreken (een commercieel slimme knipoog naar “Das Kapital” uit 1867 van Karl Marx).

Waarom Thomas Piketty in tegenstelling tot veel collega-economen wél internationaal is doorgebroken met een bestseller over economie, komt vooral omdat Piketty niets aan het toeval heeft overgelaten door zijn stellingen in zijn boek stevig te onderbouwen met uitgebreide data, feiten, analyses en statistieken. Daar waar andere economen al decennialang uiteenlopende beweringen plegen te doen die regelmatig meer op gevoelens dan op feiten lijken te zijn gebaseerd, zijn vriend en vijand het erover eens dat Piketty meer recht van spreken heeft door zijn uitvoerig onderbouwd onderzoek.

Wat Piketty samengevat in zijn boek aantoont, is dat het rendement op vermogen groter is dan de groei van de economie. Afgezien nog van de (enorme) verschillen in lonen wereldwijd, is hierdoor een situatie ontstaan waarin de tot stand gekomen inkomensverschillen tussen rijk en arm in de toekomst alleen maar groter en groter zullen worden waardoor het op den duur zelfs een gevaar zal gaan vormen voor de democratie. De kern van democratie is tenslotte dat iedereen een gelijke stem heeft, maar in een samenleving waarin een kleine groep de volledige financiële macht heeft, is dat een illusie. Waardoor de kans op onvrede, instabiliteit en oorlogen zal toenemen.

Een mogelijkheid die Piketty aandraagt om de ongelijkheid te verkleinen, is het zwaarder belasten van de vermogens: de dagobertducktaks.    

 

Steeds terugkerende patronen

Ik ben geen econoom. Sterker, hoe breed ik ook geïnteresseerd ben, heeft het onderwerp economie mij altijd weinig kunnen boeien. Dat zal ermee te maken hebben dat als ik aan economie denk, ik meteen aan geld denk en dat vind ik een vervelend onderwerp. Ook al besef ik heel goed dat ook ik geld nodig heb om (fijn) te kunnen leven. Desalniettemin zou geld in mijn "ideale" (niks is ideaal) samenleving helemaal niet bestaan, omdat het in mijn ogen meer kwaad dan goed doet in deze wereld. Ik ben ervan overtuigd dat mensen gelukkiger zouden zijn in een samenleving zonder geld. Maar goed, dat is een andere discussie.
Hoe langer ik leef en leer, hoe meer ik erachter kom dat het leven op een aantal punten een stuk simpeler in elkaar steekt dan ik altijd dacht. Als je op zoek naar de waarheid alles in het leven door en door gaat analyseren kom je uiteindelijk uit op een aantal steeds terugkerende patronen die de werkelijkheid een stuk duidelijker en verklaarbaarder maken. 
Als je bijvoorbeeld kijkt naar een willekeurig mens en je gaat bepaald gedrag van hem analyseren in een poging het te verklaren, dan is de kans groot dat je door alle ruis heen uiteindelijk gewoon zal stuiten op het ego. Deze ruis kan bijvoorbeeld bestaan uit een vlotte babbel die verhullend werkt voor allerlei achterliggende angsten, onzekerheden en ware (veelal egocentrische en egoïstische) motieven. De mens is en blijft gewoon een dier dat voor alles gaat voor de primaire, vanuit het ego ontsprongen behoeftes.

 

Twee groepen mensen

Dus zonder vanuit het perspectief van een econoom in te gaan op details kan ik vanuit mijn analyserend vermogen kijkend en zoekend naar patronen en de waarheid wel iets vertellen over de essentie van het boek van Thomas Piketty en over de reden waarom er (vooral onder de rijken) zoveel ophef over is ontstaan.
Om mijn punt duidelijk te maken, zal ik het een en ander simplificeren en chargeren. Bijvoorbeeld door te stellen dat je mensen op basis van hoe ze in het leven staan - en dan met name op het gebied van hun omgang met geld en middelen - in twee groepen kunt indelen. 

 

Survival of the fittest groep

Aan de ene kant heb je de mensen die bewust dan wel onbewust het uitgangspunt hanteren dat ze in een harde wereld leven en ze dus in de eerste (en soms zelfs laatste) plaats aan zichzelf en hun familie moeten denken om te overleven.
Het is ieder voor zich, je moet hard werken en pakken wat je pakken kan, want het leven is al zo kort. Wil je gelukkig worden dan moet je in elk geval zien te krijgen wat je hebben wilt. Zonder daarbij rekening te houden met wat de rest wilt. Noem het de “survival of the fittest” groep. 

Sociale groep

Aan de andere kant heb je de mensen die bewust dan wel onbewust als uitgangspunt hebben dat - wellicht juist omdat het een harde wereld is - ze niet (willen) vergeten dat ze met andere mensen samenleven en ze dus behalve aan zichzelf en hun familie ook aan (delen met) anderen denken. Om gelukkig te worden, kijken ze niet alleen naar zichzelf en hun eigen behoeften, maar ook naar anderen en het groter geheel. Omdat zij ervan uitgaan dat het fijner is te leven in een samenleving waarin zoveel mogelijk mensen het goed hebben, dan in een samenleving waarin er enorme verschillen zijn tussen rijk en arm. Noem dit de sociale groep.
 

Kapitalisme vs. socialisme en communisme

Zwart-wit bekeken kun je stellen dat het kapitalisme is voortgevloeid uit het eerste uitgangspunt en het socialisme en communisme uit het tweede.
Het kapitalisme wil zo min mogelijk bemoeienis van de overheid, omdat het recht van de sterkste moet gelden: je hebt zelf in de hand wat er van je terechtkomt en als je maar hard genoeg werkt, kun je bereiken wat je wilt. Arm of rijk worden: het is aan jou de keuze. Precies hetzelfde principe geldt vaak ook voor religies, zoals bijvoorbeeld het christendom: hemel of hel, het is aan jou de keuze waar je straks heen wilt gaan. 

Het socialisme en het communisme willen ter bescherming van alle burgers juist bemoeienis van een overheid die erop toeziet dat alles (vrij) eerlijk wordt verdeeld. Waarbij het belangrijk is te benadrukken dat het communisme in de praktijk al snel behoorlijk begon af te wijken van het oorspronkelijke communisme uit de theorie.

De reden waarom de communistische leiders in de praktijk begonnen af te wijken van de oorspronkelijke communistische theorie, beschreef George Orwell voortreffelijk in zijn meesterlijke persiflage op de Russische Revolutie “Animal Farm”. De reden kan worden samengevat in een aantal woorden: egoïsme, hebberigheid en de behoefte aan macht. Leuk en aardig het idee dat “Everyone is equal” zo lang als we daarbij maar niet vergeten dat “Some are more equal than others.”
Karl Marx en Friedrich Engels zouden zich ongetwijfeld hebben omgedraaid in hun graven als ze hadden gezien op welke manier met name de Sovjet-Unie en China met hun respectievelijke dictators Lenin en Stalin en Mao Zedong aan de haal gingen met hun communistisch gedachtegoed, beschreven in het in 1848 uitgebrachte pamflet "Manifest der Kommunistischen Partei". Marx en Engels zagen het communisme als een klasseloze samenleving  zonder onderdrukking of overheersing waarin de staat uiteindelijk overbodig zou worden en zou afsterven...

Rekening houden met verschillen tussen mensen

Wat de twee groepen naar mijn mening vooral onderscheidt, is dat de sociale groep meer rekening lijkt te houden met de verschillen tussen mensen, terwijl de survivalgroep daar geen boodschap aan lijkt te hebben.
Als iemand die “de waarheid” poogt te zoeken, ben ik gek op feiten. Een van de feiten in dit verhaal is dat mensen bij leven door alle uiteenlopende nature en nurture omstandigheden per definitie (bij de geboorte én erna) ongelijk zijn, waardoor de factoren geluk en pech een belangrijke rol spelen in hoe hun leven verder zal verlopen.
Geluk of pech kan bijvoorbeeld net dat verschil maken tussen geboren worden in een rijk land in West-Europa of geboren worden in een arm land in Afrika. Een miljonair uit een welgestelde familie in de Verenigde Staten zal een overtuigd kapitalist zijn, maar de interessante vraag is of hij dat ook zou zijn geweest als hij als bijvoorbeeld als zoon van onaanraakbaren (de laagste kaste, zeg maar de kanslozen) in India zou zijn geboren.
Afgezien nog van de locatie waar je geboren wordt, heb je natuurlijk met nog veel meer factoren te maken die ongelijkheid veroorzaken. Vat het simpel samen in de eerder genoemde nature- (genen, intelligentie, fysieke en geestelijke gesteldheid etc.) en nurture-factoren (opvoeding, sociale omgeving, peergroepen etc.).  

 

Tabula rasa

Stel dat iedereen op deze wereld op het gebied van de "nature" wordt geboren zoals filosofen als Aristoteles, Thomas van Aquino en John Locke vroeger dachten: als ongeschreven blad (“tabula rasa”: ongeschreven, blanco plank). En daar bovenop groeit iedereen ook nog eens op in precies dezelfde nurture-omstandigheden. In dat geval zou ik de grootste voorstander van het kapitalisme zijn: je begint allemaal vanuit precies hetzelfde startpunt en dus is het helemaal aan jou wat je er verder van maakt. Eerlijker kan niet. Succes ermee!
Maar de werkelijkheid is natuurlijk compleet anders. Ieder mens is verschillend waardoor voor de één de kans op succes en rijkdom per definitie veel groter zal zijn dan voor de ander. Wie weet loopt er op het moment dat ik dit schrijf wel ergens in een of ander piepklein plaatsje in the middle of nowhere in Afrika een arm doch briljant jongetje/meisje met een IQ waar Einstein een jaloers op zou zijn geweest naar water en voedsel te zoeken. Hoe briljant dit jongetje/meisje precies is, zullen we echter nooit weten, aangezien zijn/haar enige doel en prioriteit in het leven is om water en voedsel te vinden voor haar familie die moeite heeft om te overleven.
Cynisch aan dit voorbeeld is dat het door de ongelijkheid in de wereld niet eens een realistisch voorbeeld is. De kans dat dat arme jongetje/meisje in the middle of nowhere in Afrika een hoger IQ dan Einstein heeft, is heel erg klein. Niet omdat hij/zij zwart is uiteraard, maar simpelweg omdat als je ergens opgroeit waarin je cognitieve vaardigheden weinig (kunnen) worden uitgedaagd en ontwikkeld (minder/slechte voeding, gebrekkig onderwijs, stress door de armoede) je brein en dus ook je IQ achterblijft bij rijke mensen in rijke landen die wél alle mogelijkheden hebben om hun cognitieve vaardigheden te ontwikkelen.
Dus zo lang als er niks wordt gedaan aan het verkleinen  van de wereldwijde verschillen tussen arm en rijk, zullen deze verschillen  óók op het gebied van cognitieve vaardigheden en IQ niet alleen blijven bestaan, maar automatisch alleen maar steeds groter worden.

Triest maar waar...

Tonko

 

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.Tonko

 

127. Graaien voor gevorderden

Actualiteit - Dictators - Arm versus Rijk verschillen

 

Dan valt het leven niet mee

Stel, je bent een getrouwde man met vrouw en kinderen en je hebt daarnaast een fulltime baan als leidinggevende met honderd werknemers onder je en je salaris bedraagt laten we zeggen een ton per jaar. Dan valt het leven niet mee.

Je moet je vrouw aandacht en liefde geven, naar haar luisteren of haar in elk geval het gevoel geven dat je dat doet. Waarbij je voor jezelf dan de afweging moet maken wat het minste energie kost. Ondanks dat ze vaker dan eens heeft beweerd niet om materiële zaken te geven, weet jij inmiddels beter want de fout om die opmerking van je vrouw letterlijk te nemen, heb je één keer gemaakt en dat liep op Valentijnsdag niet bepaald uit op een succes. Omdat ze toch wel degelijk op iets meer bleek te hebben gerekend dan een bosje bloemen.

De les dat als een vrouw "nee" zegt, dat nog niet wil zeggen dat ze ook "nee" bedoelt, heb je inmiddels wel geleerd. Helaas ontbreekt in het vrouwenbrein echter de nodige logica (meer gevoel dan verstand zullen we maar zeggen) waardoor soms een "nee" toch wel degelijk een "échte nee" blijkt te zijn, wat het allemaal nog ingewikkelder maakt. Een inschattingsfout die verkrachters helaas ook maken.
Dan heb je nog je kinderen waar je volgens je vrouw te weinig mee doet en die je dus ook meer aandacht zult moeten gaan geven. Tenminste als je streeft naar een leven met zo weinig mogelijk gezeur en zoveel mogelijk seks met je vrouw.

Als je dan eindelijk van al dat gezeur om aandacht, cadeaus en zakgeld af denkt te zijn op het moment dat je naar je werk rijdt, besef je al snel dat nu pas het echte gezeur gaat beginnen. Met personeel dat altijd ziek, zwak, misselijk en zwanger is, dat fout op fout stapelt en het daarbij nog aandurft om te zeuren om loonsverhoging, dat geen autoriteit kan verdragen met de nodige ruzies tot gevolg  etc.

Afijn, you get the picture.

 

Rondkomen van 3,5 miljoen per maand

Hoe stressvol moet je leven dan wel niet zijn als je niet één maar dertien vrouwen hebt; niet twee maar 24 kinderen; niet leiding geeft aan honderd mensen maar koning of beter gezegd dictator bent van een van de armste landen ter wereld met anderhalf miljoen onderdanen die continu lopen te zeuren om eten, drinken, werk of meer salaris dan vijfenzeventig cent per dag, medicijnen voor onder andere aids waarmee veertig procent van de bevolking is besmet en als het niet teveel gevraagd is (dat is het wel) ook nog wat onderwijs?

En daarbij moet je tot overmaat van ramp ook nog eens zien rond te komen van een schamele 41 miljoen euro per jaar oftewel 3,5 miljoen per maand. Ik kan me voorstellen dat je dan vindt dat je wel wat meer verdient dan dat en je op een dag besluit om jezelf in elk geval een keer lekker te verwennen met een salarisverhoginkje van tien procent, oftewel ruim vier miljoen euro extra. Zodat je per maand tenminste € 340.000 meer te besteden hebt wat jou de nodige extra lucht geeft richting je ontevreden vrouwen en kinderen.

 

Jullie graaiers hebben een koning

Omdat dit precies is wat koning Mswati III van Swaziland van de week aankondigde te zullen gaan doen, verdient deze man ons aller respect.

Waar verreweg de meeste narcistische graaiers op deze wereld de ballen niet voor hebben, draait onze vriend Mswati zijn hand niet voor om: aan iedereen hardop duidelijk maken dat de rest van de wereld jou niets interesseert zo lang als jij maar aan je trekken komt. “Fuck you all stelletje losers, ik pak wat ik pakken kan en waar ik alle recht op heb.”

Waarlijk graaien voor gevorderden. Bovendien wat is er mis met een salarisverhoging van tien procent? Mislukte Hitler-imitator en collega dictator Robert Mugabe van Zimbabwe verhoogde zijn salaris ooit met zeshonderd procent.
Let op, Sepp Blatter en alle andere zakkenvullers op deze wereld: jullie graaiers hebben een koning en zijn naam is Mswati III van Swaziland. Buig voor hem en volg zijn voorbeeld en wie weet krijgen jullie dan ooit nog het respect van mij wat nu eerlijk gezegd nog een beetje ontbreekt.

Mijn God, wat een prachtig continent toch dat Afrika. Voor dictators dan.

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

Vlag Swaziland (li) en koning Mswati III links naast dictator Mugabe van Zimbabwe (re)

 

126. Hoe hypocriet kun je zijn...

Actualiteit - Sport - Arm versus Rijk Verschillen

 

Liever schone schijn ophouden dan toegeven aan werkelijkheid

Gisteren liepen demonstraties in Sao Paulo en Rio de Janeiro in Brazilië tegen het naderende WK voetbal uit de hand. De demonstranten protesteren tegen de hoge kosten van het WK en de Olympische Spelen van 2016 in Brazilië. Ze zijn boos dat de regering wel miljarden uitgeeft aan deze evenementen, maar amper investeert in publieke voorzieningen zoals onderwijs en gezondheidszorg.
Ondertussen zijn de laatste voorbereidingen op het WK in volle gang om alles op tijd af te kunnen krijgen. Diverse favela’s (krottenwijken) zijn al schoongeveegd in de hoop de armoede en criminaliteit tijdens het WK zoveel mogelijk buiten beeld te houden voor de buitenwereld. Liever de schone schijn ophouden dan toegeven aan de werkelijkheid.  Het is net Facebook maar dan buiten op straat.

 

Verband tussen sport en politiek

Naar aanleiding van de toenmalige wereldwijde boycot van het apartheidsregime van Zuid-Afrika vroeg een leraar op de middelbare school ooit naar onze mening over het verband tussen sport en politiek.

Uitgesproken als ik toen al was, riep ik onmiddellijk dat sport en politiek niets met elkaar te maken hadden. Inmiddels ben ik een stuk ouder, wijzer en minder naïef, maar nog steeds heel uitgesproken: natuurlijk hebben sport en politiek alles met elkaar te maken. Dat was toen al zo en dat is sindsdien alleen maar erger geworden.

Je kunt er lang en kort over praten maar als je alles door en door analyseert, draait vrijwel alles in de politiek uiteindelijk gewoon om geld. Of in elk geval voor een aanzienlijk deel, afhankelijk van hoe breed je de term “politiek” definieert.

Egoïsme, hebberigheid en de daaruit voortvloeiende grote verschillen tussen arm en rijk hebben altijd bestaan en zullen helaas altijd blijven bestaan, maar blijken tot overmaat van ramp per dag alleen nog maar toe te nemen in een wereld waarin materialisme steeds belangrijker wordt.

 

Voetbalgek land nummer één

Het programma “Altijd Wat” van de NCRV zond vorige week een aflevering uit over wat het aankomende WK Voetbal in Brazilië allemaal teweeg brengt in het organiserende land. Hoezeer ik inmiddels ook al op de hoogte ben van de protesten die er de laatste jaren binnen Brazilië plaatsvinden tegen dit WK, benadrukt deze documentaire mij opnieuw hoe verkeerd ik de Brazilianen lange tijd heb ingeschat.

Elke voetballiefhebber weet al jaren dat het WK in Brazilië eraan zit te komen, maar ik dacht al die tijd alleen maar naïef dat alle Brazilianen dat wel geweldig zouden vinden. Simpelweg vanwege het feit dat als er één land op deze wereld voetbalgek mag worden genoemd dat Brazilië is en wat is er dan mooier dan een WK in eigen land?

Gelukkig heeft Brazilië me weer vertrouwen in de mensheid gegeven door te laten zien dat hoe dol ze ook op voetbal mogen zijn, er zelfs voor hen grenzen zijn. Als zelfs in voetbalgek land nummer één dergelijke proteststormen razen, vind ik dat veelzeggend.

Ook hier wonen kennelijk genoeg mensen die niet op hun achterhoofd gevallen zijn en die maar al te goed beseffen dat de gewone man op de straat en in de favela’s niets beter wordt van het WK. Al zullen ook deze gewone mensen net zo goed als de rest van Brazilië compleet uit hun dak gaan als straks hun gele kanaries wereldkampioen worden. Want met minder zal geen enkele Braziliaan genoegen nemen.

Maar dat doet niets af aan het feit dat als daarna eenmaal het feestgedruis weer achter de rug is en de balans wordt opgemaakt de gewone Braziliaan één simpele conclusie zal kunnen trekken: het enige wat er is veranderd, is dat de rijken weer iets rijker geworden zijn ten opzichte van de armen.

 

De echte winnaars

Wie kijkt naar de economische cijfers en statistieken weet dat er de afgelopen decennia geen WK voetbal is georganiseerd dat tot een verbetering heeft geleid in de situatie van de gewone man op straat van het betreffende organiserende land (kijk bijvoorbeeld naar Mexico 1986, Zuid Korea 2002 en Zuid-Afrika 2010).

Zoals altijd bij dit soort grote sportevenementen zijn de echte winnaars - behalve de winnaars van de sportwedstrijden - steeds dezelfde: de sportbobo’s, de politici en de zakenlui achter de grote bedrijven en sponsors die er vele miljoenen aan verdienen. Met als allergrootste winnaar uiteraard de corruptie die welig tiert onder maffiabazen als Sepp Blatter van de FIFA.
Nou zou ik nog respect kunnen opbrengen voor dit soort mensen als ze hardop zouden roepen “That’s all-in the game of the survival of the fittest/richest”, maar daar zit voor mij nou net het probleem. In plaats van er gewoon voor uit te komen dat het zakenmensen zijn die in de eerste (en laatste) plaats denken aan hun eigen gewin en hebberigheid brengen ze het naar de buitenwereld alsof zij een soort filantroop zijn die iedereen laat meeprofiteren van hun inspanningen. Hoe hypocriet kun je zijn.

 

Shell Helps? Ja, vooral zichzelf...

Het is met de FIFA net als met bijvoorbeeld Shell in Nigeria: je presenteert je naar de buitenwereld toe als een bedrijf dat in een bepaald land iets gaat ondernemen (olie winnen in dit geval) waarvan iedereen mee zal gaan profiteren terwijl in werkelijkheid vooral jouw bedrijf er beter van wordt en een kleine selecte groep toch al gefortuneerde en veelal corrupte zakenlui en politici van het betreffende land.

De overgrote meerderheid van de bevolking in Nigeria leefde in grote armoede vóór de komst van de grote oliemaatschappijen als Shell en de overgrote meerderheid leeft dat nu nog steeds. Met één pikant verschil: voor het deel van die arme bevolking dat rondom de Nigerdelta woont, is het leven sindsdien alleen nog maar nóg wanhopiger geworden doordat hun leefomgeving inmiddels zwaar is vervuild en verwoest.

Shell Helps? Ja, vooral zichzelf. De gewone, arme Nigeriaan wordt echter geholpen van de wal in de inmiddels enorm vervuilde sloot.

 

De verschillen tussen arm en rijk blijven groeien

Of het nu gaat om de FIFA of Shell of welke andere grote bedrijven of multinationals ook, hetzelfde patroon blijft zich keer op keer herhalen: het Westen wordt weer ietsje rijker ten koste van de rest van de wereld op een klein groepje na dat ook een paar knikkers toegespeeld krijgt; de verschillen tussen arm en rijk blijven wereldwijd steeds maar groeien en de een schrijft er een mooi boek over (Thomas Piketty: “Capital in the Twenty-First Century” - zie columns 161, 162 en 163) en de ander een column.

Onnodig te zeggen dat in mijn ideale maatschappij kritische columnisten zoals ik niet bestaan en sport en politiek helemaal niets met elkaar te maken hebben.

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

  

Campagneposter Amnesty International tegen olievervuiling door SHELL in Nigerdelta

110. Lang leve het kapitalisme!

Actualiteit en privé - Arm/Rijk - Nature/Nurture 

 

De drie factoren die noodzakelijk zijn voor succes

Mijn tweede zoon vroeg ooit aan me of de meest rijke, succesvolle mensen ook de meest slimme mensen zijn met de hoogste IQ’s. Dus ik legde hem uit dat dit absoluut niet het geval is en er geen causaal verband tussen deze twee zit.
Net als mijn andere twee kinderen heb ik hem geleerd dat voor het verkrijgen van succes drie factoren noodzakelijk zijn: kwaliteit, doorzettingsvermogen en geluk. Waarbij ik gerust de stelling durf te verdedigen dat hiervan geluk de belangrijkste is, gevolgd door respectievelijk doorzettingsvermogen en "last ánd least" kwaliteit. Iets wat diverse lezers misschien zal verbazen, maar ik kan het beargumenteren.
Wie nergens goed in is en geen doorzettingsvermogen noch geluk heeft, zal nooit succes hebben. Net als dat het omgkeerde geldt: goed + doorzettingsvermogen + geluk = succes. Dat is allemaal logisch.
Maar als je ergens heel goed in bent, maar je bezit geen doorzettingsvermogen en je mist de factor geluk dan zul je ook niet snel succes bereiken. Zelfs als je wel ergens heel goed in bent én daarnaast ook beschikt over veel doorzettingsvermogen maar het ontbreekt je opnieuw aan het nodige geluk, dan nog heb je geen enkele garantie op succes. Terwijl als je ergens niet zo goed/matig in bent en je bezit niet of wel (dat maakt voor mijn punt niet uit) veel doorzettingsvermogen maar je hebt toevallig wel alle geluk van de wereld dan toch heb je een reële kans op succes.
Aan doorzettingsvermogen zou ik overigens nog het vermogen om goed en slim met mensen te kunnen communiceren willen koppelen, want ook dat is essentieel voor succes. Als je veel doorzettingsvermogen hebt, maar je communiceert niet goed met mensen om je heen heb je tenslotte nog steeds een groot probleem om succes te behalen.
 

Yes, I celebrate capitalism!

Uiteraard is het altijd fijn om “mijn gelijk” te illustreren met mooie voorbeelden. Vorige week bewees ene mijnheer O’Leary, presentator van de Canadese Late Night TV-show “The Lang and O’Leary Exchange CBS Television”, maar weer eens voor de zoveelste keer dat ook hele domme mensen gerust zeer succesvol kunnen zijn. In het fragment dat in DWDD werd getoond, wist zijn TV-partner Amanda Lang het nieuwtje₁ te melden dat is gebleken dat de 85 rijkste mensen van deze wereld bij elkaar evenveel geld hebben als de armste helft van onze wereldbevolking: 3 ½ miljard mensen. Vervolgens ontsprong zich het volgende fascinerende gesprek:

 

O’Leary: “Dat is fantastisch. Dat is mooi, want het geeft mensen de motivatie om op te kijken naar die rijkste mensen en te denken van ik wil daar ook bij horen, Ik ga hard werken om de top te bereiken. Dit is fantastisch nieuws en natuurlijk juich ik dit toe. Wat is er nou mis mee?”
Lang: “Really?”
O’Leary: “Yes, I celebrate capitalism!”
Lang: “Dus iemand die leeft van een dollar per dag in Afrika moet op een dag wakker worden en denken van ik wil Bill Gates worden?”
O’Leary: “Dat is de motivatie die ze nodig hebben.”
Lang: “We hebben het hier over de mensen die leven in extreme armoede.”
O’Leary: “Nee, we hadden het over de rijkste mensen.”
Lang zuchtend: “Ik vertel je straks wel hoe je had moeten reageren.”

Eigen schuld, dikke bult

Mijn God, wat ziet die O’Leary het allemaal goed zeg. Het is niets minder dan een ware eyeopener die hij hier met zijn wijsheid verkondigt: die achterlijke 3 ½ miljard mensen zijn gewoon te lui, te dom en te ongemotiveerd om iets van hun leven te maken. Eigen schuld, dikke bult.
Ze moeten eens ophouden met te piepen dat zij het zo slecht hebben en gewoon een keer flink de mouwen opstropen en hard gaan werken. Laat die miljarden mensen maar eens een voorbeeld nemen aan hardwerkende mensen als O’Leary en die 85 rijkste mensen. Pas met zo’n gemotiveerde houding zul je ontsnappen aan armoede en word je rijk en succesvol.
Wie dat niet begrijpt en wie niet bereid is om daar keihard voor te werken, vraagt erom om in armoede te blijven leven. Praise the Lord dat we die 85 rijkste mensen hebben om aan de rest van de wereld te laten zien hoe het moet en laten we allemaal bidden dat die 3 ½ miljard mensen op een dag ook het licht zien en onmiddellijk stoppen met hun luie, ongemotiveerde gedrag: ledigheid is des duivels oorkussen. Een schop onder hun kont, dat is wat die mensen nodig hebben en niets anders.

 

Levensles nummer één

Dat levensles nummer één aan mijn kinderen staat als een huis wist ik wel, maar zelfs ik schrok van dit nieuwtje: het leven is niet alleen onrechtvaardig, maar zelfs nóg onrechtvaardiger dan ik al dacht.
De mening van O’Leary is typerend voor een van de vele misverstanden en fabels die de mensheid koestert zo lang als zij leeft: wie succes heeft, heeft dit louter en alleen te danken aan zijn eigen kwaliteiten en wie dat niet heeft, kan er niets aan doen omdat dat wordt veroorzaakt door factoren die buiten zijn invloedssfeer liggen.

Grappig hierbij is dat de kans groot is dat je zo wel zult redeneren als het om jezelf gaat, maar dat als het om andere individuen dan jij gaat die er niet in slagen om succesvol te zijn, je dat waarschijnlijk weer gewoon zult wijten aan hun tekortkomingen. Zoals de heer O’Leary hier ook zo prachtig doet. De mens speelt net zo lang met de waarheid totdat hij er zelf altijd het best vanaf komt; een hele slimme (overlevings)strategie.

 

Oliedomme mensen

Ik erger me dood aan oliedomme mensen als O’Leary die werkelijk helemaal niks afweten van het begrip nature/nurture. Van hoe dit werkt in de praktijk en welke invloed het heeft op de realiteit van ons dagelijks leven.
Als er ooit aliens op onze planeet landen dan bestaat er altijd een kans dat ze ons vernietigen zoals in veel sciencefictionfilms gebeurt. Maar ik acht ook een ander scenario mogelijk: de aliens kijken hun ogen uit op het gebied van de gigantische onrechtvaardigheid en ongelijkheid op onze aarde.
Hoe is het in godsnaam mogelijk, hoor ik de aliens dan denken, dat deze “intelligente” levensvormen aan de ene kant van hun mooie planeet miljarden euro’s uitgeven en verspillen aan bijvoorbeeld mode, sport, cosmetica, kunst en wapens, terwijl er tegelijkertijd aan de andere kant miljoenen van hun soortgenoten doodgaan van de honger?
Ik kan alleen maar hopen dat de heer O’Leary aanwezig is als die aliens landen, want dan kan hij ze haarfijn uitleggen dat die miljarden mensen alle ellende toch echt helemaal aan zichzelf te wijten hebben en dat ze een voorbeeld hadden moeten nemen aan die 85 rijkste mensen.

Dat de heer O’Leary anders gepiept had als hij in plaats van in een gemiddeld welvarend Canadees dorp was opgegroeid in een of ander onbekend dorpje "in the middle of nowhere" in Bangladesh of Soedan vergeten we voor het gemak maar even. Net als dat we maar even moeten vergeten dat er een overduidelijk lineair verband bestaat tussen hoe goed het met het westen gaat en hoe slecht met de rest van de wereld (zie ook column 106). Of zou mijnheer O’Leary serieus geloven dat als die 3 ½ miljard mensen maar hard genoeg zouden gaan werken ze allemaal even rijk zouden worden als die 85 uitverkorenen?

Some equals zullen altijd more equal zijn than others

Weet u mijnheer O’Leary dat profvoetballers maar liefst vier of vijf dagen (!) per week een of soms zelfs twee (!) trainingen van gemiddeld anderhalf of twee uur (!) moeten afleggen en dat ze daarnaast ook nog in het weekend een wedstrijd van negentig minuten (!) moeten spelen en, alsof dat nog niet genoeg is, ze soms zelfs ook nog op de woensdagavond (!) moeten komen opdraven? En dat ze daarbij maar iets van twee tot drie maanden per jaar vrij zijn?
Natuurlijk is het dan niets anders dan logisch dat zulke hardwerkende mannen soms vijftig of honderdduizend euro per dag (!) verdienen, mag dat alsjeblieft? Dan moeten die luie donders in Afrika maar wat meer buiten met de bal spelen en trainen in plaats van steeds maar weer liggen te luieren in de schaduw.
Lang leve het kapitalisme; het prachtige systeem van het recht van de sterkste, maar vooral in de eerste plaats van het recht van de meest gemotiveerde en hardst werkende mensen! Lang leve het systeem waarbinnen de 3 ½ miljard nietsnutten op deze wereld moeten accepteren dat zo lang als ze hun luie houding niet veranderen “some equals” altijd “more equal” zullen zijn “than others” (zie column 69).       

 

Tonko

Wil je reageren op deze column? Ik hoor graag jouw mening!
Klik onderaan dit blog op "(Geen) opmerkingen" en plaats je reactie.

₁ Dit komt uit een net verschenen rapport van Oxfam Novib.

 

"Genie" Kevin O'Leary bejubelt het kapitalisme in zijn Late Night Show
bron: YouTube  

"... but some are more equal than others" (uit "Animal Farm" van George Orwell)